▌▌▌▌▌▌▌▌▌▌▌▌▌▌▌▌▌▌▌▌

چهارشنبه 30 آبان 1397 Wednesday 21 November 2018 12 ربیع‌الاول 1440

آخرین اخبار سایت

کسی به فکر بلندمدت نیست

از یک بیماری چهل ساله رنج می بریم


عصر ایلام: احسان خاندوزی، مدرس دانشگاه و عضو هیأت علمی دانشگاه و همچنین مدیر دفتر اقتصادی مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی است. از دکتر خاندوزی مقالات متعددی در زمینه اقتصاد مقاومتی و جریان‌شناسی اقتصاد ایران منتشر شده است.

کتاب «مدینه عادله، مقدمه‌ای بر نظریه عدالت اقتصادی در قرآن»، یکی از آثار وی محسوب می شود. این استاد دانشگاه در گفت و گویی از ضرورت اقتصاد مقاومتی سخن می گوید و نکاتی که سبب عدم تحقق این موضوع می شود را یادآور می گردد. متن کامل این گفتگو را پیش رو دارید.

***

  • به نظر شما چه عواملی منجر به تاکیدات مکرر مقام معظم رهبری بر روی بحث اقتصاد مقاومتی شده است؟

سیاستگذاری اقتصادی به طور عام می‌تواند دو افق نگاه را در پی داشته باشد، سیاستگذاری بلند مدت و پایدار و دیگری کوتاه مدت و میان مدت چنانکه بر ویژگی پایداری، یعنی امکان ادامه و بقای این شرایط در بلند مدت توجه و تکیه نشود.

به نظر بنده نظام سیاستگذاری اقتصادی به آفتی 40 ساله دچار بوده و هست که در تمام این چند دهه از آن رنج می بریم و آن، مسأله کوتاه نگری در سیاست های اقتصادی است. به این معنا که ملت ها و مجالسی که بر سر کار می آیند به صورت بلند مدت به این مسایل مهم کشور نگاه نمی‌کنند. شاید یکی از دلایل اصلی این موضوع نبود نظام حزبی در کشور باشد و می خواهند بصورت کوتاه مدت به ثمرات و نتایج کارها برسند و سیاست‌هایی را اتخاذ می‌ کنند که گرچه این سیاست‌ها ممکن است در یک دوره چندساله زودتر به نتیجه برسد اما پایداری و مقاومت چندانی ندارد. درشرایطی که اقتصاد کشور در معرض تهدیدات خاصی قرار بگیرد این سیاست ها که با افق کوتاه مدت ترسیم شده هرگز جواب نخواهد داد.

مشکلی که در 40 سال اخیر - و از سال 1352 که توام با شوک نفتی بود - اقتصاد ایران با آن مواجه شده، این است که سیاستگذاران زلزله ها و تکانه ها محتمل بر بلند مدت که ممکن بوده در شرایط خاص حادث شود را ندیدند. تکانه هایی که ممکن است در بخش های مختلف همانند: نظام بانکی، وضعیت درآمدی دولت و نظام بهره برداری اثر سو داشته باشد. هیچ وقت به این موضوع اهمیت داده نشد که ممکن است دولت طی 5سال آینده دیگر نتواند از طریق فروش نفت تغذیه کند و باید از امروز خودش را به نحو دیگری تامین مالی کند.

  • دلیل این امر را در چه می دانید؟

دورنگری در میان دولتها و مجالس مختلف وجود نداشته و ندارد. ما می توانستیم دیروز اندیشمندانه عمل کنیم تا امروز که برای فروش نفت با مشکلات عدیده مواجه هستیم با مشکلات متعدد روبرو نشویم. امروز با هزینه های بسیار زیادی نسبت به زمانی که می توانستیم اندیشمندانه عمل کنیم قسمتهای آسیب دیده را ترمیم می کنیم.

  • راه های پیشبرد اهداف اقتصاد مقاومتی را چه می دانید؟

از مهمترین و اصلی ترین راه های پیشبرد اهداف اقتصاد مقاومتی را می توانیم تقویت تولید ملی ارزیابی کنیم. با تقویت تولید ملی و دمیدن نفس به کالبد اقتصاد مولد می توانیم افق های روشنی را برای اقتصاد مقاومتی پیش بینی کنیم.

  • به اعتقاد شما راه های تقویت تولید ملی و موانعی که بر سر راه تحقق این امر وجود دارد، چیست؟

ما اساسا برای خروج از وضعیت غیرمقاومتی که در آن گرفتار شده ایم هیچ راهکاری جز تقویت توان تولید ملی نداریم و تمام آسیب هایی که طی 40 سال اخیر متحمل شده ایم بیشتر بر تولید ملی وارد شده است.

اساسا دولتها بعد از شوک نفتی 1352 یک حس استقلال و بی نیازی بر سطح درآمدهای حاصل از داخل اقتصاد داشتند، بنابراین درمورد اینکه تا چه حد کارآفرینان و کشاورزان می توانند در جهت پویایی اقتصاد کشور گام بردارند کمتر توجهی کرده اند، زیرا اگر خلل جدی به صنعت کشاورزی هم وارد می شده این مشکل از طریق نظام مالیات و درآمدهای نفت ترمیم و جبران می شده است.

در آن زمانی که انتظارات و توقعات مصرف کنندگان داخلی به دولت ها فشار آوردند، آنها نیز از حمایت از تولید داخل چشم پوشی کردند و دروازه واردات را گشودند تا سیر کالای ارزان قیمت را روانه مرزهای کشور کنند تا به لحاظ کیفی هم بتوانند رضایت مردم را بدست بیاورند. اگر ما دوره های خیلی کوتاه را با پذیرفتن فشارهای اقتصادی طی می کردیم امروز در داخل بسیار قوی تر از گذشته بودیم. کسانی که در راستای تقویت تولید کنندگان داخلی تلاش می کنند و از آن ها حمایت های مادی و معنوی می کنند در صف مقدم کمک به اقتصاد مقاومتی کشور قرار می گیرند.

  • آیا بحث تحریم ها می تواند به جهش الگوی اقتصاد مقاومتی کمک کند یا اینکه این امر می تواند خود یکی از موانع بر سر راه تحقق این امر باشد؟ اینکه اساسا مشکلات اقتصادی اخیر را تا چه اندازه می توان به مقوله تحریم ها مرتبط دانست؟

من مشکلات اصلی اقتصاد کشورمان را در دهه های پیش از شروع تحریم های اخیر می بینم و تحریم ها صرفا پرده از این غفلت های ما کنار زده است. متاسفانه ما همواره رضایتمندی کوتاه مدت مردم را به تقویت بلندمدت اقتصاد کشور ترجیح داده ایم. حتی اگر وضعیت هسته ای ما به پیش از سال 1389 یعنی زمان تحریم ها برگشت، ما نباید به سیاست های پیشین و کوتاه مدت اقتصادی بازگردیم و باید برای کمک به بخش تولید و اقتصاد ملی راه را هموار کنیم.

  • اگر مقوله فرهنگ اقتصاد مقاومتی و پیشبرد اهداف آن را به دو بخش حکومت و مردم تقسیم کنیم تا چه اندازه این فرهنگ بین دولتمردان و آحاد جامعه دیده می شود؟

پاسخ به این سئوال آن هم به صورت یکپارچه بسیار دشوار است. افق های روشنی را پیش رو می بینیم. تحولی که در عرصه نظام مالیاتی کشور در حال رخ دادن است یکی از گام های بسیار اساسی در این راستا محسوب می شود که سبب می گردد نسبت به رشد این مهم با دید مثبت تری بنگریم.

در بخش های دیگر خیلی کندتر از حد انتظار است، ولی در مجموع نقشی که دولت به مردم اختصاص می‌دهد بسیار مهم و اساسی است. از مردم توقع می رود همان طور که در جهاد نظامی و پشت جبهه ها به کمک کشور و نظام آمدند در بحث جهاد اقتصادی نیز پیشقدم باشند و نقش خود را در اقتصاد مقاومتی ایفا کنند. البته نمی‌توان صرفا توقع داشت که کارها در خط مقدم پیش برود. اکنون نقش آفرینی مردم را منوط به زمینه سازی حاکمیت اعم از دولت، مجلس و رسانه‌ها می‌دانم. تنها با آگاهی دادن ها از بالا به پایین و تسهیل مسیرهای مردمی کردن اقتصاد از پایین به بالاست که ما از مردم می‌توانیم توقع داشته باشیم. البته باید بر این نکته نیز تاکید کرد که امروز مردم در وضعیت منفعل کنونی گزینه های بهتری برای پس انداز و سرمایه گذاری و مصرف خود ندارند تا رفتار بهتری اتخاذ کنند. تا این بستر را فراهم نکنیم، نمی‌توانیم توقع داشته باشیم یکسویه و فارغ از اینکه دولت بسترهای لازم را فراهم کند مردم به میدان بیایند و گردان اقتصاد مقاومتی باشند.

  • موانع تولید را در چه مواردی می بینید؟

موانع تولید در یک ساختار تاریخی دچار وابستگی به منابع غیرتولیدی است و در ساختارهایی که اساسا بخش‌های غیرمولد را در بر می گیرد تعریف می شود. نقص قوانین در این زمینه و همچنین عدم اجرای صحیح قوانین موجود نیز می تواند از مهمترین دلایل این مهم باشد.

  • تاثیر خام فروشی را در راکد ماندن اقتصاد مقاومتی چگونه ارزیابی می‌کنید؟ و در صورت برطرف شدن تا چه اندازه می‌تواند این مهم در پیشرفت اقتصاد مقاومتی موثر باشد؟

گرچه ما به لحاظ فنی و سخت افزاری توانمندی آن را داریم که از خام فروشی فاصله بگیریم و همچنین با تحلیل مالی دولت خودمان را در واقع از فروش نفت و گاز دور کنیم، ولی به جهات آسیبیهای مختلف تا الان کار سختی پیش روی دولت ها بوده و عمدتا به دنبال این مسیر نرفتند و این راه درست را انتخاب نکرده و نمی کنند. یکی از بخش هایی که می تواند به پیشبرد هر چه بیشتر این موضوع  کمک کند، مطالبات نخبگانی و اهالی علم مبنی براینکه دیگر خام فروشی نفت پذیرفتنی نیست، تعریف می شود.

 

اضافه کردن نظر

در زمینه‌ی انتشار نظرات مخاطبان رعایت چند مورد ضروری است:

لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.
« ویرا » مجاز به ویرایش ادبی نظرات مخاطبان است.
« ویرا » از انتشار نظراتی که حاوی مطالب کذب، توهین یا بی‌احترامی به اشخاص، قومیت‌ها، عقاید دیگران، موارد مغایر با قوانین کشور و آموزه‌های دین مبین اسلام باشد معذور است.
نظرات پس از تأیید مدیر بخش مربوطه منتشر می‌شود.


کد امنیتی
تغییر کد امنیتی

 تبلیغات سايت خبري ويرا

      09120440191

 

 

 

 

 

 

 

 تمام حقوق سایت متعلق به پایگاه اطلاع رسانی ویرا با مجوز رسمی از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی می باشد

Template Design:Dima Group