▌▌▌▌▌▌▌▌▌▌▌▌▌▌▌▌▌▌▌▌

سه شنبه 29 آبان 1397 Tuesday 20 November 2018 11 ربیع‌الاول 1440

آخرین اخبار سایت

معماری امروز تهی از نشانه های فرهنگی دوران ماست

منصور بهادري

عصر ايلام:سازمان نظام مهندسی ساختمان استان ایلام در سال 1376 تاسیس و امروزه با تعدادتقریبی سه هزار نفر در رشته های هفت گانه مشغول فعالیت می باشد. طراحی و نظارت سالانه  بیش از سیصدهزار مترمربع ابنیه ، آموزش و به روز کردن توان علمی اعضای عادی و پروانه دار و صدور خدمات فنی مهندسی به کشور عراق از عمده فعالیت های این سازمان می باشد.

به بهانه آغاز به کار هیئت مدیره هفتم این سازمان با جناب آقای "مهندس منصور بهادری "رئیس سازمان و عضو شورای مرکزی به گفت و گو نشسته ایم که در ادامه تقدیم می شود:
به نظر شما اساس فلسفه تشکیل سازمان نظام مهندسی ساختمان در کشور ما چیست؟
اهم فعالیت های تعریف شده برای سازمان را می توان در دومحور کلی طبقه بندی کرد؛ محور اول مرتبط با ایمن سازی ساخت و سازها و ترویج مقررات ملی ساختمان می باشد که زلزله خیز بودن کشورمان این نیاز را تشدید می کند. در گام بعدی جلب اعتماد اذهان عمومی در امور مرتبط با ساخت  و ساز ،هدایت فرهنگی ،حمایت اجتماعی و حقوقی از اعضاء ،زیبا سازی ساختمانها با تاکید بر الگوهای اسلامی ، ایرانی و بومی، ترویج فناوری و شیوه های نوین،ارتقاء کیفی و بهره دهی ساخت و ساز ، نیز مورد توجه بوده است. بی توجهی به این امور ،موجب تولید ساختمانهایی می شود که غالباً علاوه بر نداشتن بهداشت و جلوه های زیبایی شناسانه ؛ از دوام کافی نیز برخوردار نبوده و باعث ضربات جبران ناپذیری بر روان شهروندان، منظر شهری و طبیعت می گردد. و به همین علت سازمان نظام مهندسی ساختمان تاسیس شد.
آقای مهندس با توجه به  تخصص حرفه ای شما؛ چند سالی است در محافل معماری بحث معماری ایرانی –اسلامی مطرح شده است. لطفا در خصوص پیشینه این نوع معماری و راهکارهای اجرایی شدن آن توضیح بفرمائید.
نقطه شروع این مباحث از فرمایشات مقام معظم رهبری در شهریور ماه 1375 آغاز گردید که ایشان در ملاقات با مدیران و مسئولان شهرداری تهران فرمودند : "در یک شهر اسلامی هر پدیده ای به ترویج حرکت و زندگی اسلامی کمک می کند و نمودها و نمادهای مختلف در خیابان ها، پارک ها و هرجای دیگر شهر ضمن ایجاد جاذبه زمینه گرایش شهروندان به معنویات را فراهم می کند و در ساخت و سازهای شهری نیز باید معماری اسلامی مدنظر باشد و ساختمان ها به گونه ای باشند که یادآور زندگی اسلامی و ایرانی باشد" در پی این فرمایشات، وزارت مسکن و شهرسازی طی جلسه ای در مهرماه 75 طرحی را به تصویب شورای عالی شهرسازی و معماری ایران رسانید که به موجب آن مقرر شد اقداماتی مانند : مطالعه مستمر درباره شهرها و معماری اسلامی گذشته و حال ایران و جهان،تهیه اصول و ضوابط معماری بناها بر اساس معیارها و ارزش های اسلامی و ... در دستور کار معاونت شهرسازی و معماری این وزارتخانه قرار گیرد.
در مورد راهکارهای اجرایی آن علیرغم طی شدن بازه زمانی تقریبا بیست ساله  متاسفانه هنوز راهکارهای مدون و شفافی در مورد آن ارائه نشده است . اما به طور کلی می توان راهکار اجرایی شدن این امر در مقیاس کلان را در تقسیم عادلانه امکانات در شهر، همجواری های مناسب اماکن مذهبی با بافت شهری، جانمایی مناسب مسجد به عنوان قلب تپنده معماری اسلامی و ایرانی و در مقیاس خرد در مواردی مانند استفاده از موتیف ها و عناصر کالبدی به کار رفته در معماری گذشته ایرانی- اسلامی این امر را اجرایی کرد.
کارشناسان حوزه معماری بر این اعتقادند که اکثر معماری هایی که در ساختمان ها به کار گرفته می شود الگوبرداری از فرهنگ غرب است. حال به نظر شما علت آن چیست و آیا با روی آوردن به معماری اسلامی –ایرانی میتوانیم درآینده امیدوار به داشتن شهری بامشخصه های اسلامی-ایرانی باشیم؟
اولین نشانه های نفوذ معماری غربی در ایران را می توان در دوره قاجار ردیابی کرد که به علت ارتباطات فرهنگی با اروپا و مسافرت های رجال دربار قاجار به خصوص ناصرالدین شاه به آنجا شاهد آن بودیم که نما و ظاهر معماری های فرنگی به صورت سطحی و ناشیانه در ایران مورد تقلید قرار گرفت. این امر در دوران پهلوی اول و با برگشت اولین نسل معماران تحصیل کرده در اروپا به ایران تشدید گردید و در طی سالیان گذشته عوامل متعددی مانند عدم تعهد دست اندرکاران ساخت و ساز به معماری با ارزش گذشته ایران، بی اطلاعی معماران، خودباختگی و تمایل به مشابه کردن خود با ملت های بیگانه، ترویج سبک زندگی تجملاتی و غربی از سوی رسانه ها و ... باعث ترویج بیش تر این امر مذموم گردیده است.قطعا اگر بتوانیم روح حاکم بر معماری و شهرسازی ایرانی- اسلامی را مطابق نیازهای زمان ترجمه کرده و به کار ببندیم می توان به مولفه های شهر مطلوب اسلامی –ایرانی دست پیدا کنیم که آرزو ی همه ی دلسوزان و متعهدان حوزه ی ساخت و سازو معماری میباشد.
شما مهم ترین معضلات ساخت و ساز کنونی کشور را در چه مواردی می دانید؟
یکی از مهم ترین معضلات ساختمان سازی در کشور ، فعالیت مهندسین مختلف دخیل در ساخت و ساز به صورت انفرادی و مجزا در پروژه است. بدین ترتیب که معمولا مهندس معمار نقشه های ابتدایی پروژه را تهیه کرده، سپس آن را به مهندس سازه تحویل داده و دیگر از تغییرات احتمالی که مهندس سازه در آن اعمال می کند بی خبر است و به همین ترتیب نقشه های تغییر یافته شده به دست مهندس برق و مکانیک می رسد و آنها نیز به فراخور مباحث تخصصی خود تغییری در نقشه ها ایجاد می کنند که این پروسه نامبارک در اکثر اوقات منجر به تولد موجودی ناقص الخلقه می شود که هیچ شباهتی به طرح ابتدایی مهندس معمار ندارد.
مسئله ای که تاثیر منفی این روند را شدت می بخشد، بی اطلاعی  مهندسین از اصول و مقررات اولیه سایر مهندسین پروژه است. بطوریکه این اصول ابتدایی را به صورت پیش فرض در طراحی های خود لحاظ نمی کنند و خود زمینه را برای ویرایش و مثله کردن طرح خود فراهم می کنند لزوم این هماهنگی و درک متقابل بین رشته ای بین مهندس معمار و سازه از بیش ترین اهمیت برخوردار است چراکه تعامل و همکاری این دو تخصص، شاکله اصلی طراحی و اجرای هر پروژه ای را به وجود می آورد.
اما متاسفانه در کشور نه تنها این تعامل و همکاری دوجانبه اتفاق نیفتاده است بلکه به علل مختلف که پرداختن به آن نیازمند جلسه ای دیگر است این جدایی و انشقاق تقویت می گردد و روز به روز بیش تر می گردد.از این جهت در کمال تاسف باید عرض کنم که از این نظر ما از متدهای طراحی و مدیریت پروژه کشورهای توسعه یافته و الگو به شدت عقب هستیم که باید در جهت رفع این معضل تلاش کنیم.
معضل بعدی ساخت و ساز در کشور ما به روز نبودن و ناکارآمدی روش های ساخت و ساز است. در کشورهای پیشرفته همواره مابین علم روز و صنعت ساختمان سازی قرابت و تعامل روزافزونی وجود دارد و بخش ساختمان با نیازسنجی پیوسته و انتقال آن به دانشمندان ذیربط در بخش ساختمان، همواره از آخرین یافته های علمی در زمینه سازه های نوین، مصالح به روز و غیره در ساختمان سازی استفاده می کند اما ما در کشورمان همچنان راغب به استفاده از سازه های محافظه کارانه و سنتی و مصالح غیراصولی هستیم که این مسئله نیز جای کنکاش و مداقه دارد.
از سوی دیگر جمعیت رو به رشد شهرها و کلان شهرها و کمبود زمین معماران و شهرسازان را به بلندمرتبه سازی سوق داده است که در سازه های بلند هماهنگی ذکرشده مابین مهندس معمار و سازه و لزوم استفاده از سازه های مدرن و به روز و مصالح ایمن دوچندان است.
مصالح غیر استاندارد موجود در بازار و اکیپ های اجرایی سنتی و نا آشنا با تکنولوژی روز از معضلات مهم دیگر ساخت و ساز در ایران است. من از سازمان گمرک و سازمان استاندارد درخواست می کنم که اجازه ورود یا توزیع مصالح نامرغوب را در بازار ندهند. و از سویی دیگر از سازمان فنی و حرفه ای درخواست می کنم  با ساماندهی اکیپ های اجرایی و شناسنامه دار کردن آنها زمینه اجرای اصول ایمن سازی را در ساختمان ایجاد کند چراکه معضل اصلی اجرا، ناآشنا بودن عوامل اجرا با خواسته های مقاوم سازی مهندس ذیربط و پس از اتمام کار پاسخ گو نبودن آنها به کیفیت کار خود می باشد.
باتوجه به  مواردی که شما مطرح کردید،هم اکنون در جهان  صنعت ساختمان سازی به سمت چه معیارهایی در حال حرکت است؟
در دنیای امروز ساختمان سازی یک هنر-صنعت است و به علت همین وجه صنعتی بودن با تکنولوژی و فن آوری در ارتباط است. امروزه ساختمان سازی در دنیا از طریق ایجاد تحول در سازه و مصالح مصرفی سعی در ارتقای کیفیت، ایمنی و تطابق ساختمان با محیط زیست دارد. مصالح و فن آوری های جدید ساختمان می کوشند از طریق وزن کم تر، بار جرمی ساختمان را کاهش داده و دربرابر نیروهای جانبی به خصوص زلزله مقاوم تر باشند که اهمیت این موضوع در کشور ما ایران دوچندان است و ما ناگزیر به استفاده از این فن آوری ها هستیم.تطابق با محیط زیست و دارابودن حداقل زیان منفی بر آن از موضوعات مهم در فن آوری و مصالح جدید ساختمان است. موضوعی که چند دهه ای است که در صنعت ساختمان دنیا به آن پرداخته می شود که از مصالح و فن آوری هایی در ساخت و ساز بهره ببریم که چه در مرحله مواد اولیه جهت ساخت، چه در مرحله نصب و چه پس از آن در مرحله تخریب و جایگزینی باعث آلودگی محیط زیست اطراف نگردد.
لطفا در مورد اقدامات انجام گرفته در سازمان نظام مهندسی ساختمان استان ایلام توضیح بفرمایید.
ما در مهم ترین اقدام خود بحث صدور خدمات فنی و مهندسی به کشور عراق را عملیاتی کردیم. ابتدا کشور عراق با توجه به مرز زمینی مشترک و اشتراکات فرهنگی و تاریخی فراوان انتخاب گردید و رایزنی های اولیه انجام گرفت. سپس طی مکاتبات و هماهنگی های انجام شده با سازمان نظام مهندسی عراق و استان واسط از آنها جهت سفر به استان دعوت لازم به عمل آمد و آنها طی اکیپی متشکل از مقامات حکومت محلی، نماینده استاندار و رئیس سازمان نظام مهندسی استان واسط به استان سفر کردند و تفاهم نامه ای مابین دو طرف امضا گردید.
در گام بعدی جهت عملیاتی کردن مفاد تفاهم نامه جلسه ای در حضور دکتر ترکان رئیس سازمان نظام مهندسی ساختمان کشور ، استاندار ایلام و واسط و هیئت همراه در تهران تشکیل شد و طرف عراقی متعهد گردید طی بازه زمانی حداکثر 45 روز نسبت به تاسیس دفتر نمایندگی سازمان نظام مهندسی ساختمان ایلام در شهر کوت اقدام کند.
در گام بعدی جهت بررسی کارشناسانه بازار هدف طی دعوت استانداری واسط و نظام مهندسی ساختمان استان واسط به همراه هیئتی متشکل از استاندار و جمعی از مدیران استان از استان واسط بازدید به عمل آمد و هیئت عراقی زودتر از موعد مقرر ساختمان دفتر نمایندگی سازمان در شهر کوت را تهیه کردندو این رو با افتخار عنوان می کنم که سازمان نظام مهندسی ساختمان ایلام اولین سازمان استانی شد که به خارج از مرزهای کشور صدور خدمات فنی و مهندسی دارد و قطعا این امر بوسیله مهندسان و شرکت های حقوقی ایلام انجام می گیرد.
تاسیس دفتر شما در استان واسط چه تاثیری بر فعالیت مهندسان ایلامی خواهد داشت ؟
همانطوری که عرض کردم ایجاد بستر مناسب اشتغال برای مهندسان ایلامی سازمان مهم ترین دستاورد این اقدام است چرا که در حال حاضر فقط برای 10 درصد از مهندسان عضو سازمان اشتغال وجود دارد. در گام بعدی توسعه همه جانبه استان و جذب سرمایه گذاری های داخل و خارج استانی از دیگر تاثیرات این اقدام خواهد بود.
هم اکنون جایگاه سازمان نظام مهندسی ساختمان استان ایلام را چگونه ارزیابی می کنید؟
اجازه می خواهم پاسخ شما را ذکر مثالی پاسخ بدهم. در زلزله اخیری که در استان ایلام و در شهرستان آبدانان و مورموری با شدت 6.2 ریشتر اتفاق افتاد هیچگونه آسیبی به ابنیه ی مهندسی ساز آن مناطق وارد نشد که این موضوع با تقدیر و تحسین آقای دکتر ترکان مواجه شد و این نشانگر رشد و پیشرفت فن مهندسی در استان ایلام می باشد.
حال با توجه به نکاتی که فرمودیددر پایان این گفت و گو،  به  نظر شما وظیفه ما در مقابل میراث  معماری شکوهمند و پرافتخار کشورمان چیست؟
 
آنچه واضح است معماری سنتی ما نمی تواند اکنون مورد استفاده مستقیم قرار گیرد. اما می توان از خصوصیات و روح حاکم بر فضاهای آن استفاده کرد. از این نظر که معماری از فطرت ما سرچشمه می گیرد مبنا و ملاک قضاوت ما نیز از معماری فطری است و به علت تطابق اصول و ارزش های حاکم بر معماری ستنی مان با فطرت پاک انسانی ، این اصول هنوز هم می توانند راهگشای چالش های معماری معاصر ما باشد.
ایران در هر دوره ای ویژگی های خاص معماری خود را داشته است حتی در دوره قاجار که بنا به نظر بسیاری از صاحب نظران دوره افول معماری اصیل ایرانی است، ما شاهد مولفه های خاص آن دوره هستیم اما متاسفانه معماری امروز ما تهی از نشانه های فرهنگی دوران ماست. بنا به نظر "داریوش شایگان" در مقاله "در جست و جوی فضاهای گمشده" شهرگریزی و پناه بردن به طبیعت، بی توجهی به تاریخ و جنون خط مستقیم از ویژگی های منفی معماری و شهرسازی امروز ماست.
 
این ویژگی های منفی در کنار بحران هویت و فقدان حس مکان معماری امروز ما را با مشکل جدی رو به رو کرده است. درحالیکه معماری گذشته ما این مسائل را به خوبی حل کرده است به عنوان مثال در معماری میدان نقش جهان، حس مکان از طریق قدم زدن در فضا به خوبی احساس می شود اما در مقام مقایسه حس مکان در اماکن مذهبی کربلای معلی مانند تل زینبیه و گودال قتلگاه وجود ندارد.توجه به ارزش های فرهنگی در معماری ، توجه همزمان به مسائل روحی و جسمی انسان در طراحی معماری، اجتناب از نگاه صرفا هندسی و تلاش در جهت حفظ و انتقال حس مکان از مهم ترین وظایف معماران امروز است که باید به نحو احسن در کارهایشان لحاظ گردد.
مدرنیته با سرعت شتابانش علیرغم تمام مزایایش، نعمتی بزرگ را از انسان معاصر دریغ کرد؛ نعمت خاطره سازی شخصی از زمان و مکان را سلب کرد و برخلاف شعارهایش مبتنی بر اومانیسم ، خاطره های جمعی را به شهروند معاصر عرضه کرد. معماری امروز ما باید دارای حال و هوایی باشد که برای خود شخص بر حسب زمان و مکانی که در آن زیست می کند ایجاد "خاطره" کند، و در این خاطره سازی هاست که گذشت زمان نه تنها به معماری خدشه ای وارد نمی کند که آن را از قید زمان رها کرده و به باطن انسان که طالب مانایی است نزدیک می کند.

اضافه کردن نظر

در زمینه‌ی انتشار نظرات مخاطبان رعایت چند مورد ضروری است:

لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.
« ویرا » مجاز به ویرایش ادبی نظرات مخاطبان است.
« ویرا » از انتشار نظراتی که حاوی مطالب کذب، توهین یا بی‌احترامی به اشخاص، قومیت‌ها، عقاید دیگران، موارد مغایر با قوانین کشور و آموزه‌های دین مبین اسلام باشد معذور است.
نظرات پس از تأیید مدیر بخش مربوطه منتشر می‌شود.


کد امنیتی
تغییر کد امنیتی

 تبلیغات سايت خبري ويرا

      09120440191

 

 

 

 

 

 

 

 تمام حقوق سایت متعلق به پایگاه اطلاع رسانی ویرا با مجوز رسمی از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی می باشد

Template Design:Dima Group