▌▌▌▌▌▌▌▌▌▌▌▌▌▌▌▌▌▌▌▌

دوشنبه 21 آبان 1397 Monday 12 November 2018 3 ربیع‌الاول 1440

آخرین اخبار سایت

ادبیات داستانی

 

 

 

 

ادبیات داستانیعصرایلام/*حمیدرضا ناجی/با شنیدن داستان هر کسی خود را آماده ی شنیدن داستانی می کند که ازعالم خیال سرچشمه گرفته ومدتی مخاطبش راازهمه ی قید و بندها می رهاند و به شنیدن ماجراهایش وا می دارد . هر چند که امروز اغلب داستان ها ازقالب های قدیمی داستان ، پیروی نمی کنند زبان غیرمستقیمی که قالب داستان برای انتقال پیام و مفهوم دارد ، تلخی بیان مستقیم را به شیرینی و دلنشینی تبدیل می کند.

نگاهی  گذرا به کتاب های جاودان تاریخ تفکر و ادبیات ملل ، نشان می دهد ،  که  قالب بیانی داستان، نقش عمده ای در جاودانگی و ماندگاری آثار یاد شده داشته است.شاهنامه ی فردوسی ،  گلستان و بوستان سعدی، مثنوی مولوی، منطق الطیرعطارنیشابوری، خمسه ی نظامی گنجوی، بهارستان جامی، کلیله و دمنه ، مرزبان نامه ، سیاستنامه  و... ازجمله آثارفنا ناپذیری هستند که لباس قصّه به تن دارند و قرنهاست که برفرهنگ و زبان پارسی زبانان جهان حکومت می کنند. مؤثربودن قالب بیانی قصه تنها در آثارکهن و جاودانه بروز خارجی نیافته است جدایی ناپذیری انسان وعلاقه به قصه باعث شده است که اغلب مکاتب فلسفی و فکری امروز نیز برای انتقال نوع  تفکر و مبانی فکری خود ، قصه را برای ارتباط مؤثر با مخاطب هایشان انتخاب کنند . هدف از نوشتن این مقاله ارزش واهمیت داستان هایی است که به انتخاب مؤلفان محترم درکُتب   درسی ادبیات فارسی متوسطه ، در نظر گرفته شده است. کلیه ی کتاب های زبان و ادبیات فارسی چهار ساله ی دبیرستان و دوره ی پیش دانشگاهی در مورد چنین داستان هایی است. "اگرمی خواهیم نوجوانان با سرعت بیشتری،خود را برای برخورد با وسعت پیچیده ی دنیا و آخرت آماده کنند ، داستان ، کلاس آموزنده و شیرینی است . " پس بنابراین در دوران تحصیل در مقاطع مختلف به این مهم بپردازیم و از داستان ، داستانها یی را برای آیندگان و خوانندگان ماندگار نماییم          
هدف  از نوشتن این مطالب مطرح نمودن آثار و یافتن راه حل درست و منطقی و پایدار می باشد تا بتوان به یک  هدف کاربردی دست یافت .       
حال با چنین سوالاتی روبرو خواهیم شد و هر یک از اینها  را جوابی لازم است
 1 -  منظور از " ادبیّات داستانی " چیست ؟ 2 -  اهداف و مقاصد " ادبیّات داستانی " چیست ؟    3-  " ادبیّات داستانی " در فرایند آموزشی چه اثر سازنده ای به جا می گذارد ؟ 4-  چند درصد از دانش آموزان  به آثار" ادبیّات داستانی " در کتاب های خویش علاقه دارند ؟  5 - دبیران تا چه اندازه برای" ادبیّات داستانی "موجود در کتاب های درسی ارزش قائل هستند؟   6- چرا برخی ازدانش آموزان در پایه ها و رشته های تحصیلی،نسبت به بخش"ادبیّات داستانی"   کتاب خویش ، بی علاقه هستند ؟ 
پس خود قضاوت نمایید و نمره ای برای خود در این مورد در نظر بگیرید آنگاه به نتیجه خواهید رسید که ما معلمین بخصوص معلمین ادبیات در انجام این رسالت عظیم تا چه اندازه توانسته ایم برای آیندگانمان مثمر ثمر باشیم .  
این  پژوهش  بر  اساس " روش علمی"  می باشد  که مطالب  آن براساس  نکاتی است که در   کتاب های درسی می باشد و نیزآن چه خود  فراگیران ارائه  داده اند،مورد بررسی قرارگرفته است      
ای برادر قصّه چون پیمانه است          معنی اندر وی به سان دانه است                 
 دانه ی  معنی  بگیرد مرد  عقل             ننگرد پیمانه  را  گر گشت  نقل
 پس از زمانی که انسان پای بر کره ی خاکی نهاده است،قصّه نیز با او به دنیا آمده است.قصّه زبان فطرت انسانها است . مسلماً تا زمانی که انسان بر روی زمین زندگی می کند ، قصّه نیز وجود خواهد داشت. قصّه قالب بیانی مؤثرو ارزشمندی است که هرگز با گذشت زمان اهمیت و قدرت تأثیرخود را از دست نداده است.علاقه به قصه را خداوند مهربان دردرون انسان ها نهاده است. شاید به همین دلیل باشد که کتاب های آسمانی به ویژه قرآن مجید ، که آخرین معجزه ی الهی است، پراز قصّه ها و تمثیل هایی است که لباس سخن خدا شده اند تا برای صاحبان عقل و اندیشه مایه های عبرت را فراهم سازند . 1 قصّه قالبی است که حتی در اثرمرور زمان و گسترش وسایل ارتباط جمعی ، اهمیت خود را از دست نداده است.اگردرپیشرفته ترین کشورهای امروزدنیا هم،درکنارکانال های متعدد تلویزیونی بساط قصّه گویی راه بیفتد مخاطب های بسیاری بر گرد قصّه گو، گرد خواهد آورد که درجه ی آن در مورد نوجوانان و جوانان بالاتر وشدت بیشتری دارد.نوجوانان وجوانان به خاطرویژگی- های روحی و تمایلات خاصشان به مراتب بیشتراز بزرگ ترها به قصّه علاقه دارند و به همان نسبت هم زودترو بیشترماجراها و صحنه سازی های آن را باور می کنند وعمیق تر تحت تأثیر آن قرار می گیرند ؛ تا آن جا که ممکن است راه و رسم قهرمان قصّه ی مورد علاقه ی خود را در زندگی واقعی نیز الگو قرار دهند و سعی در تقلید از اعمال و رفتار و حرکات او کنند . بی اغراق ، بچه ها عاشق قصّه هستند  و از همان سنین بسیار پایین ، با تمام وجود به آن گوش می سپارند بنابراین با استفاده از این گرایش ، می توان ضمن داستان ، مسائل زیادی را به آنان آموخت و احساسات عالی را در آن ها ، برانگیخت یا پرورش داد و مَلکه ساخت . به وسیله ی داستان می توان، اصول اخلاقی  و انسانی را به آنان تفهیم کرد و به آنان درس زندگی داد . در قصّه می توان راه و رسم مواجهه ی درست با مسائل و دشواری های زندگی را ، به نوجوانان آموخت . هر قصّه ، پنجره ای است به جهانی ناشناخته و محیطی  نا آشنا که نوجوان می تواند کنار آن بنشیند و دنیای بزرگتری را تماشا کند.
      دنیای قصّه برای نوجوانان، دنیای تکرار و مرور تجربه ها، آموزش ها و عبرت هایی است که مستقیم وغیر مستقیم با آن رو به رو می شوند . آنان با بهره گیری از قدرت تخیل خود ، آن چه دردنیای قصه ها دیده اند بال و پَرمی دهند، ونهایتاً خودشناسی وجهان شناسی خویش را وسعت می بخشند. فعّال کردن قدرت تخیل نیز یکی ازفواید قصّه ها است. نوجوانی که قصه می خواند در خیال به یک نویسنده تبدیل می شود ؛ نویسنده ای که دنباله ی قصه ای را که خوانده در ذهن خویش می پروراند و به آن چه خوانده ، جان می بخشد
             نقش داستان در افکار نوجوانان :داستان می تواند ریشه ی بسیاری از انحرافات را در نوجوانان بخشکاند . بچّه ها می توانند با خواندن و شنیدن قصّه ها و افسانه ها، به  سرمایه های تمدن ومیراث فرهنگی خود دست یابند ، با آداب و سنن جامعه ی خویش و جامعه ی جهانی آشنا شوند و خود را برای زندگی آینده آماده تر سازند.و نیزروح نوجویی و حسّ کنجکاوی و جنبه های استقلال طلبی کودکان ونوجوانان را قصّه ها به بهترین وجه،ارضا می کنند.همراهی نوجوان با قهرمان داستان ها و سفر آن ها به دنیای پُراز شگفتی وماجرای داستان ها، احساس آرامش و شعف و نشاطی را که لازمه ی رشدِ بهتر آن هاست ، به آنان می بخشد .

با قصّه می توان مهارت های : خواندن ، گفتن ، نوشتن ، گوش دادن ، حساب کردن و حتی درست فکر کردن را در کودکان ونوجوانان پرورش داد و دامنه ی مفاهیم علمی واجتماعی و فنی مورد لزوم آن ها را ، گسترش داد . در مجموع قصّه ، به تأکید اغلب صاحب نظران درمسائل نوجوانان،وسیله ی خوبی برای ایجاد تفاهم بین والدین و مربیان و نوجوانان است. به طوری که با بهره گیری از آن می توان ازبسیاری از تحمیل ها و فشارها که عمدتاً تأثیر تربیتی مثبت و مداومی را هم در پی ندارند، بی نیاز شد.

*دبیر و دانشجوی کارشناسی ارشد زبان و ادبیات فارسی

 

 

 

 

نظرات   

 
-1 # ميرزازاده 1393-06-26 19:15
ازمقاله ي خوب دوست وهمكارخوبم جناب آقاي ناجي تشكر مي كنم.
پاسخ | پاسخ با نقل قول | نقل قول
 

اضافه کردن نظر

در زمینه‌ی انتشار نظرات مخاطبان رعایت چند مورد ضروری است:

لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.
« ویرا » مجاز به ویرایش ادبی نظرات مخاطبان است.
« ویرا » از انتشار نظراتی که حاوی مطالب کذب، توهین یا بی‌احترامی به اشخاص، قومیت‌ها، عقاید دیگران، موارد مغایر با قوانین کشور و آموزه‌های دین مبین اسلام باشد معذور است.
نظرات پس از تأیید مدیر بخش مربوطه منتشر می‌شود.


کد امنیتی
تغییر کد امنیتی

 تبلیغات سايت خبري ويرا

      09120440191

 

 

 

 

 

 

 

 تمام حقوق سایت متعلق به پایگاه اطلاع رسانی ویرا با مجوز رسمی از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی می باشد

Template Design:Dima Group