▌▌▌▌▌▌▌▌▌▌▌▌▌▌▌▌▌▌▌▌

دوشنبه 21 آبان 1397 Monday 12 November 2018 3 ربیع‌الاول 1440

آخرین اخبار سایت

باورهای رایج در مورد اعتیاد

سايت خبري ويرا - باورهای رایج در مورد اعتیاد

 

مقدمه

از آنجا که خداوند، انسان را اشرف مخلوقات خویش قرار داده و به او نیروی تفکر، تعقل و قدرت انتخاب بخشیده است، انسان نیز به خاطر برخورداری از این مواهب، باید در قبال اعمال خود پاسخگو باشد. نظام حسابرسی و پاداش و جزا نیز به سبب همین مختار بودن انسان معنا پیدا می‌کند؛ در غیر این‌صورت، مجازات شخصِ مجبورِ مطلق و فاقد ارده و اختیار، معنایی نخواهد داشت. متأسفانه بسیار مشاهده می‌شود نوجوانان و جوانانی که به هر نحوی قدم در مسیرهای نادرست می‌گذارند و در نهایت جز ندامت نمی‌یابند، می‌کوشند تا دوستان و اطرافیان خویش را مسبب و مقصر معرفی کنند؛ در حالی‌که این عزیزان، خود نیز عقل، اندیشه، اراده، اختیار و حق انتخاب داشته‌اند؛ البته ما نه می‌خواهیم و نه می‌توانیم همۀ عوامل را به خود فرد نسبت دهیم و نقش عوامل محیطی را کاملاً نادیده بگیریم؛ چرا‌که می‌دانیم جامعه، محله، خانواده، محیط کاری و همسالان، همگی در چگونگی رفتار وی تأثیرگذار هستند؛ اما یادمان باشد نیروی عقل و اراده‌ای که به سبب آن، اشرف مخلوقات شده‌ایم، می‌تواند تأثیرگذاری بیشتری داشته باشد. یکی از این مسیرهای اشتباه، اعتیاد است که ابتدا خود فرد و در مراحل بعدی، خانواد، جامعه، دولت و حکومت را درگیر می‌کند. کسانی که معتاد می‌شوند، سست‌عنصر، بی‌اراده یا از لحاظ اخلاقی، فاسد نیستند. چنین تصور نادرستی، نه تنها هیچ نتیجۀ مثبتی به همراه ندارد؛ بلکه سبب می‌شود آنها نتوانند از دیگران درخواست كمك و مساعدت داشته باشند و از اينكه دچار چنین وضعیتی شده‌اند، احساس شرمساری ‌کنند. معتادان به علت احساس شرمندگی، ترس و خشم؛ همچنین عذابی که می‌کشند به حمایت نیاز دارند، نه چیز دیگری که حال آنها را نسبت به خودشان بدتر کند. هم افراد معتاد و هم کسانی که نسبت به آنها احساس ترحم دارند، باید این واقعیت را بپذیرند که اعتیاد، یک ناراحتی جسمی و عارضه‌ای در مغز است که منجر به اختلال در فعالیت آن می‌شود. نپذیرفتن این واقعیت، سبب می‌شود تا فرد معتاد با احساس شرمساری، اعتیاد خود را انکار کند و در صدد برآید تا به دیگران بفهماند که اوضاع را تحت کنترل دارد.

پیشینۀ مصرف مواد مخدر در ايران

مواد مخدر، چهارمین تهدید بزرگ جهان، بعد از فقر، آلودگی محیط‌زیست و بمب هسته‌ای است. مصرف این مواد در ایران، در زمان صفویان و با مصرف شربت «کوکنار» و «بنگ» آغاز شد و با توسعۀ فعالیت استعمارگران انگلیسی در ایران، رو به گسترش نهاد. در زمان ناصرالدین شاه قاجار نیز در اطراف دارالخلافۀ تهران، به کشت خشخاش اقدام شد. محصول آن به قدری زیاد بود که علاوه بر تأمین مصرف داخلی، به مستعمرات انگلیس هم صادر می‌شد و مکان‌هایی عمومی برای مصرف تریاک با نام «دارالعلاج» و به تعبیر عامیانه «شیره‌کش‌خانه» در تهران، در باغ فردوس و حوالی شمس‌العماره شروع به کار کردند. مأموران دولت انگلیس در دورۀ قاجاریه با تبلیغ اینکه تریاک، درمان تمامی دردهاست، مردم را به مصرف آن تشویق می‌کردند؛ به این ترتیب، تریاک به عنوان یک داروی خانگی و گیاهی، جای خود را در بین خانواده‌ها باز کرد. در همین دوره، دولت انگلیس اعلام کرد که سوختۀ تریاک را با قیمت مناسب از مصرف‌کنندگان می‌خرد؛ به این ترتیب، عده‌ای برای کسب درآمد، اقدام به مصرف تریاک کردند.

علل گرایش به اعتیاد

  1. عوامل دارویی: گاهی پزشکان یا افراد دیگر، مواد مخدّر؛ بخصوص ترکیبات تریاک را برای تسکین درد تجویز می‌کنند. این تسکین موقتی، فرد را به تکرار مصرف و در نتیجه اعتیاد سوق می‌دهد.
  2. عوامل روانی: اضطراب، احساس تنهایی، گرایش به افسردگی، فقر در روابط عاطفی، احساس بی‌کفایتی و ... .
  3. عوامل خانوادگی: آشفتگی خانواده‌ها، داشتن مشکلات ارتباطی، وجودفرد یا افراد معتاد در خانواده، اختلافات و مشکلات زناشویی
  4. عوامل اجتماعی: فقر، بیکاری، وجود دوستان ناباب، عرضۀ زیاد و سهولت دسترسی به مواد.
  5. عوامل فرهنگی: تحول ارزش‌ها، فاصله یا شکاف فرهنگی بین نسل‌ها، سست شدن اعتقادات دینی و باورهای مذهبی و سنتی، گسترش احساس یأس و ناامیدی و ... .
  6. عوامل سیاسی: تاریخ، بیانگر آن است که ترویج مواد مخدّر و اعتیاد، از کارسازترین و قدیمی‌ترین شیوه‌های استعمارگران و دشمنان بشریت برای بازداشتن جوامع انسانی از رشد و تعالی و آزادی آنها از زیر یوغ مستکبران جهان، غارتِ هرچه بیشتر و کسب منافع افزون‌تر است که روز‌به‌روز گسترش بیشتری می‌یابد. در این میان، استعمارگران انگلیسی در اشاعۀ کشت مواد مخدّر و مصرف آن، نقش عمده‌ای داشته‌اند. نمونۀ بارز آن، داستان جنگ تریاک و گسترش مصرف این مادۀ مخدر در چین است که طی آن، ۴۰ میلیون نفر معتاد شد و این کشور پهناور، سالیان درازی از تحرک و فعالیت سازنده بازماند.

برخی باورهای رایج در مورد اعتیاد

  1. 1.با يك بار مصرف، كسي معتاد نمي‌شود!

تحقيقات نشان می‌دهد که مواد اعتيادآور، به محض ورود به سيستم عصبي - حتي براي اولین بار – برخي از مراكز ترشح‌كنندۀ دوپامين را در مغز خاموش مي‌كنند. تصاوير MRI رنگي از مغز معتادان و مقايسۀ آن با مغز افراد سالم، نشان داد كه افراد سالم، از مغزي درخشنده با رنگ‌هاي متنوع برخوردارند؛ اما مغز افراد معتاد، خاموش و تصوير آن، سياه و تيره است که علت آن، قطع ترشح دوپامين و ساير واسطه‌هاي شيميايي در مغز است. افراد مصرف‌كننده، پس از مصرف، با وسوسه به دنبال جايگزيني براي واسطه‌هاي از دست‌رفتۀ مغز هستند و اين بي‌قراري و ميل به مصرف تا زمان مصرف مجدد ادامه مي‌يابد و اين زمينۀ اوليه اعتياد است. پس عقل سالم به جای پذیرش این خرافه، اذعان می‌دارد که حتي يك بار مصرف مواد مخدر نيز اعتيادآور است.

  1. 2.مواد اعتيادآور براي افراد بالاي 50 سال ضرر ندارد و مفيد است!

اين تصور باطل كه مواد مخدری چون ترياك، فرد را جوان نگه مي‌دارد، قندخون و فشار بالاي خون را درمان مي‌كند، تقويت‌كنندۀ قواي جنسي است و زمان روابط زناشويي را افزایش می‌دهد، پايۀ علمي و درستي ندارد. چه بسيارند افرادي كه با وجود مصرف مواد مخدر، در روابط زناشويي خود، دچار مشكلات شديد هستند یا به دنبال سكتۀ مغزي بر اثر قندخون بالا و فشار شديد خون در بيمارستان‌ها بستري شده‌اند. شايد در مصارف اوليه، مقداري قندخون يا فشار خون افت پيدا كند؛ اما به ياد داشته باشيم كه مصرف اين مواد نه تنها درمان محسوب نمي‌شود؛ بلکه اعتیاد را در پی دارد؛ چه بسا نوشيدن مقدار زيادي آبليمو نيز فشار خون را كاهش می‌دهد؛ با این حال، آيا مي‌توان تا آخر عمر، به يك بيمار قلبي براي درمان فشار خونش، آبليمو داد؟ بنابراین، مواد مخدر براي هيچ بيماري، درمان نيست.

  1. 3.بايد هر چيز را در زندگي، يكبار تجربه كرد!

برخي افراد بر اين باورند كه هر خطري، ارزش یک بار تجربه کردن را دارد. حال بايد پرسيد كه آیا همین افراد حاضرند فقط یک بار سوزني را که آغشته به ويروس «هپاتيت ب» يا «ايدز» است، وارد بدن خود كنند؟ یا اینکه فقط یک بار با يك فرد مبتلا به آنفولانزاي خوكي، روبوسي كنند؟ احتیاط در مصرف مواد مخدر نيز نباید كمتر از این موارد باشد. پس هر خطري را نمي‌توان و نباید تجربه كرد. عقل انسان با توجه به شرايط و در نظر گرفتن ميزان خطر موجود، تعيين می‌کند كه کاري انجام بشود يا نه. پس اگر کسی عقل سليم داشته باشد، بايد بداند كه حتي يكبار مصرف مواد مخدر، اعتيادآور است و دستاوردي جز تباهی فرد به همراه ندارد.

4.شیشه باعث افزایش انرژی و کاهش خواب می‌شود!

معمولاً در اوایل مصرف شیشه، شخص، دچار بی‌خوابی و احساس افزایش انرژی می‌شود؛ اما به تدریج این اثرات کاهش می‌یابد و فرد فقط باید شیشه، مصرف کند تا از خواب‌آلودگی شدیدش جلوگیری کند و انرژی حداقلی داشته باشد.

5.شیشه باعث کاهش وزن می‌شود!

در هفته‌های اول، مصرف شیشه باعث کاهش اشتها و به دنبال آن، کاهش وزن می‌شود. این اثرات، کوتاه‌مدت است و به زودی، اشتها و وزن به حالت اولیه برمی‌گردد؛ همچنین شیشه با از بین بردن چربی‌های زیر پوستی؛ بخصوص در زنان، سبب بدنما و بدشکل شدن پوست می‌شود.

6.ترامادول، دارویی مسکن است و به صورت قانونی در داروخانه‌ها فروخته می‌شود، پس اعتیادآور نیست!

این اعتقاد، نادرست است؛ چون ترامادول جزو دستۀ شبه‌مخدرهایی است که وابستگی بسیار شدیدی ایجاد می‌کند و چه در زمان مصرف و چه هنگام قطع مصرف، سبب تشنج و به دنبال آن، مشکلات عروقی و مغزی می‌شود.

7.مصرف تریاک، سبب بهبود عملکرد جنسی می‌شود!

مصرف تریاک در کوتاه‌مدت، سبب آرامش و کاهش اضطراب می‌شود. این امر به بهبود زودانزالی کمک می‌کند؛ اما با مصرف مداوم تریاک، این آرامش و اثر ضداضطرابی، کاهش می‌یابد و از بین می‌رود و شخص به دوران ابتدایی اختلال جنسی برمی‌گردد.

8.مصرف تریاک، سبب کنترل و درمان دیابت و بیماری‌های قلبی عروقی و پیشگیری از ابتلای به آنها می‌شود!

در گذشته و در طب سنتی، مصرف کم تریاک به بیماران دیابتی توصیه می‌شد و این در صورتی است که مصرف این ماده یا هر مادۀ مخدر دیگری نه تنها به بهبود دیابت و پایین آوردن قند خون کمک نمی‌کند؛ بلکه با پوشاندن عوارض این بیماری‌، پس از مدتی باعث بروز اختلالات مهلک قلبی و کلیوی می‌شود. نتایج تحقیقات متعدد هم ادعای داشتنِ خاصیت مذکور برای تریاک را تأیید نکرده و هم تأثیر مخرّب آن بر قلب و عروق را به اثبات رسانده است؛ بنابراین تریاک، اگرچه ظاهراً در بهبود برخی بیماری‌ها مؤثر است؛ اما این اثرات، كوتاه‌مدت و اصولاً كاذب هستند و مصرف آن برای درمان، در واقع از چاله به چاه افتادن است و اعتیاد را برای بیماران دیابتی و قلبی به همراه دارد

9.اعتياد در بین افرادي که تحصيلات بالا دارند اتفاق نمي‌افتد!

اعتياد، در بیشتر موارد، زاييدۀ عدم به‌كارگيري درست مهارت‌هاي زندگي همچون: دوست‌يابي، حل مسئله، نه گفتن، تصميم‌گيري و... است و اگر کسی این مهارت‌ها را نداشته نباشد؛ حتی اگر از درجات بالاي علمي برخوردار باشد، از گرفتاری در دام اعتیاد مصون نیست.

10. ورزشكاران معتاد نمی‌شوند!

هر چند اين باور وجود دارد كه ورزش، دشمن اعتياد است؛ اما متأسفانه گاهی اعتیاد، دامن ورزشکاران را هم می‌گیرد. واقعیت این است که ورزشکاران برای مقابله با اعتياد، نیاز به بهره‌گيري از هوش و اطلاعات دارند تا توانايي جسماني. ضمن اینکه تحقيقات نشان داده است كه درمان ورزشكاران مبتلا به اعتياد، بسيار سخت‌تر از ديگر افراد جامعه است.

11. معتادان هميشه كار و جايگاه اجتماعي مناسبي ندارند!

 بر اساس يافته‌ها و تحقيقات به عمل آمده، تقريباً ٦٠ تا ٧٠ درصد بيمارانِ مبتلا به اعتياد، شاغل و تنها در حدود ١٥ درصد از آنها بيكار هستند. بقیه نیز كساني هستند كه كار خود را به علت اعتياد از دست داده‌اند. پس واقعیت، عكس این تصور معمول و اشتباه است که می‌گویند: بي‌كاري، عامل اصلي اعتياد است. علل وابستگي به مواد بسیارند و بیکاری یکی از آنهاست.

  1. 12.قليان و سيگار ربطي به اعتياد ندارند!

تحقيقات انجام شده نشان می‌دهد كه حدود ٩٠ درصد از معتادان مواد مخدر به مصرف روزانۀ سيگار نیز اعتياد دارند و يا قبلاً داشته‌اند. در حال حاضر مصرف قليان نيز بسيار رواج يافته است كه علاوه بر تأثيرات مخرب و شديد بر جسم، به شدت اعتياد‌آور است.

  1. داروها اعتيادآور نيستند!

ديفنوكسيلات، استامينوفن كدئين‌دار، ترامادول، ريتالين و ... از جمله داروهايي هستند كه احتمال وابستگي به آنها بسيار بالاست. اكثر افراد به دليل اينكه اين داروها براي بيماري‌هاي جسمي تجويز مي‌شوند و ساختاري شيميايي و كاربرد پزشكي دارند، فكر مي‌كنند مصرف آنها بي‌خطر است و مصرف‌کننده را وابسته نمی‌کند؛ در صورتي كه ترك اين داروها به مراتب، دشوارتر و خطرناك‌تر از ترك مواد است.

  1. همۀ معتادان مبتلا به ايدز هستند!

نگرش مردم نسبت به معتادان هميشه منفي بوده است؛ امروزه وجود بيماري ايدز و شيوع آن در ميان معتادان تزريقي، زمينۀ ديگري را براي چنین نگرش‌هايی فراهم آورده است؛ اگرچه، بيماري ايدز در ميان این معتادان - به دليل اشتراك وسايل تزريقی در بین آنها - بيشتر از جمعیت عادی است؛ ولی بدان معنی نیست که همۀ معتادان، مبتلا به ایدز باشند.

15.به علت عبور دود قلیان از آب، سموم آن گرفته می‌شود!

واقعیت کاملاً بر عکس این باور است؛ چراکه آب موجود در شیشۀ قلیان، نه تنها مانع عبور سموم نمی‌شود؛ بلکه چسبندگی و رسوب مواد زاید در دستگاه تنفسی‌ را بیشتر می‌کند و باعث می‌شود که عوامل بیماری‌زا راحت‌تر در ریه‌ها رسوب کنند؛ در واقع، عبور دود از آب درون ظرف قلیان و مرطوب شدن ترکیبات سمی CO، اثرات به مراتب مخرب‌تری نسبت به خشک بودن آن مواد بر ریه و در نهایت، تمام اندام‌های بدن مصرف‌کننده دارد.

16. اگر کنار قلیانی‌ها بنشینید؛ اما خودتان قلیان نکشید، خطری تهدیدتان نمی‌کند!

پذیرش این باور نیز نادرست است؛ چراکه دود تولیدشده از قلیان، مخلوطی از دود تنباکو و مواد سوختنی است و برای افرادی که در معرض استنشاق آن هستند، خطری جدی محسوب می‌شود. مصرف یک ‌ساعت قلیان، باعث استنشاق دودی معادل ١٠٠ تا ٢٠٠ نخ سیگار برای فرد مصرف‌کننده و 5 تا 10 نخ سیگار (نیم پاکت) برای اطرافیان می‌شود. چوب نیم‌سوز یا زغال ‌چوب نیز که برای سوزاندن تنباکو مورد استفاده قرار می‌گیرد به هنگام اشتعال، سموم خاصی تولید می‌کند که شامل مقادیر زیادی از مونوکسید کربن، فلزات سنگین و مواد شیمیایی سرطان‌زاست؛ در ضمن، اشتراک قطعۀ دهانی قلیان‌ها هم، خطری جدی برای انتقال بیماری‌های واگیر همچون: سل، هپاتیت، زگیل و تبخال است.

راه‌های پیشگیری از اعتیاد

الف) راه‌هاي زيربنايي

-          مبارزۀ گسترده و همه جانبه عليه قاچاق مواد مخدر

-          از بين بردن فقر و كاهش فاصله‌هاي طبقاتي و نابرابري‌هاي اجتماعي و اقتصادي ‏

-          توزيع عادلانۀ ثروت درجامعه، رفع مشكل بيكاري والدين و مهار تورم؛

-          جلوگيري از تراكم جمعيت در محله‌هاي فقيرنشين و كم‌درآمد؛

-          ريشه‌كن کردن بيسوادي والدين؛

-          ايجاد مراكزمشاوره و راهنمایي نوجوانان در سطح گسترده.

ب) اقدامات آموزشی و پرورشی

-          آموزش و پرورشِ كودكان و نوجوانان در زمینۀ ترجیح منافع اجتماع بر منافع خود؛

-          همكاري و همدلي با دانش‏‌آموزان نوجوان و اهميت و شخصيت دادن به آنها جهت ايجاد حس مسئوليت در قبال خانواده و جامعه؛ ‏

-          لزوم وجود مشاورۀ روانشناسي و مددكار اجتماعي در مدارس جهت رفع مشكلات عاطفي، اخلاقي و خانوادگي دانش‏‌آموزان؛‏

-          آموزش دانش‌آموزان در خصوص زيان‌هاي مصرف مواد مخدر در مدارس؛ ‏

-          تدوين محتواي كتب درسي در راستای كمك به از بين بردن انحرافات اجتماعي؛ بخصوص اعتياد؛ همچنين در جهت رشد و شكوفايي استعداد انساني نوجوانان؛

-          رسيدگي به مشكلات معلمان تا با علاقه و اميد بیشتری به حرفۀ خود ادامه دهند و در امر آموزش، نهايت تلاش خود را به كار برند.

ج) اقداماتی که باید از طریق رسانه‌ها صورت گیرد

-          ارائۀ برنامه‌هاي متنوع راديویی و تلويزيوني در رابطه با مضرات مصرف مواد مخدر؛ به‌ويژه در نوجوانان؛

-          ارائۀ برنامه‌هاي متنوع راديویی و تلويزيوني و انتشار مقالات ارزنده و جالب در روزنامه‌ها و مجلات، برای آموزش والدين به منظور رفع مشکلات تربيتي نوجوانان؛

-          آموزش استفادۀ سودمند از اوقات فراغت از طريق رسانه‌هاي همگاني؛

-          آموزش ارزش‌هاي اجتماعي و اخلاقي از طريق رسانه‌هاي همگاني؛

-          انتشار كتب و مجلات متناسب با گروه سني مخاطبان، به‌ويژه زندگي‌نامۀ شخصيت‌هاي بزرگ و راز موفقيت آنها؛

-          آموزش همگاني توسط رسانه‌هاي گروهي در جهت عدم طرد و پذيرش افرادي كه اعتياد را ترك کرده‌اند يا در صدد ترك اعتياد هستند؛ ‏

-          تهيۀ گزارش از قربانيان اعتياد به مواد مخدر جهت عبرت ساير افراد جامعه؛ به‌ويژه نوجوانان.

د) مبارزه با مواد مخدر

يكي از علل مهم اعتياد در بين اقشار مختلف؛ به‌ويژه نوجوانان، در دسترس بودن مواد مخدر است؛ بنابراین برای پيشگيري از اعتياد باید این مواد را كنترل و از دسترس خارج کرد. برای تحقق این امر، اقدامات زير پيشنهاد مي‌شود:

-          كنترل شديد مرزهاي زميني، دريايي، هوايي؛

-          پرورش مأموران خبره برای مبارزه با مواد مخدر؛‏

-          وضع قوانين انضباطي و مجازات‌هاي سنگين براي تهيه‌كنندگان و قاچاقچيان مواد‏ مخدر؛ ‏

-          استفاده از وسايل فني جديد و پيشرفته براي كشف مواد مخدر؛

-          زير نظر گرفتن و كنترل شديد عوامل قاچاق مواد مخدر پس از آزادي از زندان؛

-         كنترل شديد و پيگير مراكز و اماكني كه امكان توليد و پخش مواد مخدر در آنها بيشتر است.

منبع : کتاب باورهای رایج در مورد اعتیاد

تالیف: سید روح الله صالحی

اضافه کردن نظر

در زمینه‌ی انتشار نظرات مخاطبان رعایت چند مورد ضروری است:

لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.
« ویرا » مجاز به ویرایش ادبی نظرات مخاطبان است.
« ویرا » از انتشار نظراتی که حاوی مطالب کذب، توهین یا بی‌احترامی به اشخاص، قومیت‌ها، عقاید دیگران، موارد مغایر با قوانین کشور و آموزه‌های دین مبین اسلام باشد معذور است.
نظرات پس از تأیید مدیر بخش مربوطه منتشر می‌شود.


کد امنیتی
تغییر کد امنیتی

 تبلیغات سايت خبري ويرا

      09120440191

 

 

 

 

 

 

 

 تمام حقوق سایت متعلق به پایگاه اطلاع رسانی ویرا با مجوز رسمی از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی می باشد

Template Design:Dima Group