▌▌▌▌▌▌▌▌▌▌▌▌▌▌▌▌▌▌▌▌

چهارشنبه 30 آبان 1397 Wednesday 21 November 2018 12 ربیع‌الاول 1440

آخرین اخبار سایت

ئه‌ێ شه‌ش نه‌فه‌ره‌

په‌نج وه‌ عه‌ڵاوه‌ێ یه‌ک/ پیا و ژن قه‌وم و خێش

سايتخه‌وه‌ری ویرا/ فه‌ره‌جلا سه‌یدمه‌حمه‌دی- تا ئووره‌  که‌  زانیمن، بنه‌ماڵه‌یل ده‌ بنیات نان شه‌ڕه‌یل بێ خوین‌ڕێژان یا وه‌رد خوێن‌ڕێژان، نه‌قش "خوێن" وه‌ مل گرتنه‌. په‌ێ‌ڕشانن و چوارچووبه‌سینِ شه‌ڕه‌یلِ بنه‌ماڵه‌کی، ده‌ کۆمه‌ڵگاێ هاوچه‌رخی ئێران، وه‌ ملِ ئه‌ندامه‌یل ناو ماڵه‌.
بمه‌ماڵ ده‌ی کار فره‌ گرنگه‌، ئه‌وجووره‌ مه‌هاره‌ت و ته‌ڕده‌ستی دێرن ک چمان مه‌ێدان ژیان، ده‌ سه‌رده‌م وه‌‌دی‌هاتنه‌و، ئه‌ڕاێان "چاڵکِ زه‌ێنه‌ڵ خان" بۆه‌.


ئیمه‌ ئێرانیه‌یل ئڕا ده‌سوه‌سه‌رکردن گرفت و هه‌چه‌ڵه‌یلمان، ئۆشیمن ده‌ یه‌ێ ڕازموونێ(نظر‌سنجی) ده‌ ئۆتریش له‌ چه‌ن ساڵ پێش 85 ده‌ سه‌د مه‌ردم، سه‌ره‌کی ترین هه‌چه‌ڵ خوه‌ێان، 'بڕیانِ په‌ێوه‌نِ بنه‌ماله‌کی' د‌زانن. ئه‌مریکاییه‌یلیش که‌ ئه‌سڵه‌ن پابه‌ن وه‌ سیستم بنه‌ماڵه‌کی نین و ئه‌گه‌ریش "سیگار مارڵبرووێ فیلتر پڵاس"مان بنه‌و گرت، زوورم ئه‌مرییکاییه‌کان وه‌ 'زووڵه‌' زانیمن. خاونه‌یل کاناڵ سه‌ته‌ڵایتیش چمان ده‌ بان گه‌نج قاروون نیشتنه‌ و شه‌به‌که‌یل فارسی زوان درست کردنه‌ تا گورز به‌ێنه‌ ناو بنچینه‌ و سه‌قام بنه‌ماڵِ ئێرانی.
هه‌ڵبه‌ت ئه‌وانه‌ که‌ وتیم شاێه‌د درست و کارگه‌ر بوون وه‌ڵام هیچکام جوور یه‌که‌وگرتن دو فه‌روه‌ند 'میمک ته‌ک سه‌رنشین' ده‌ ناو کۆچه‌ێ بنبه‌سِ چک چووڵێ، ته‌رکه‌ش و مه‌ترسی نه‌ێرێ. ئه‌گه‌ر ده‌ ناو مزاکرات و دانووسان 5+1 قسه ‌و باسێک بکردان ک ده‌ ناو  مزاکرات ژنه‌یل ئێرانی وه‌ زوان دیاێ، ئێسه‌ وه‌ جاێ پێنووس، چه‌قوو سه‌وزی‌وردکه‌رێگ، ده‌ ناو چاوه‌یلِ جان-کری بۆ.
میمکه‌یل
سیاسه‌تمه‌داره‌یلێ ک ئڕا 'ژووزف ئستالین' و 'ئادوڵف هیتلر' و 'شووماخر' نه‌قشه‌‌خوه‌ن بۆن و ده‌سِ "چرچیل' له‌ پیشته‌و به‌سین، ئێسه‌ له‌ سه‌عات ئاخر په‌رسه‌داێن خوه‌ر ده‌ که‌ل‌کونایل و کۆچه‌یلِ ئابادی، پڵان‌ڕێژ جیائی میمزایل ده‌  یه‌ک دِوِن. خوه‌ریش له‌ حزوور ئه‌وان ئاوا نیه‌و و وه‌ قه‌وڵِ ئیلامیه‌یل 'مه‌شکه‌ێ خۆنن'.
که‌سانێگن که‌ هه‌میشه‌ بنه‌ماڵ مه‌موه‌یل له‌ یه‌ک دۆره‌و خه‌ن جوورێ ک ئه‌رزش و قه‌در خێاڵی و ریالی سه‌رکه‌شی میمکێ، ده‌ خوه‌شاڵی خوێندکارێگ، ئه‌وساته‌ که‌ هزارتمه‌ن شارژ ئێرانسڵ که‌فێگه‌و پێ، که‌مته‌ره‌.
میمکه‌یل، فره‌جار "‌ئانڵاین' و خه‌ریکِ تایپن و شۆه‌یلێانیش ده‌روه‌ده‌ر هانه‌ شوون '"وام قرض الحسنه" ئڕا سه‌نِنِ سری تازه‌ێ گووشی ئه‌پڵ. هه‌روه‌ختێ که‌ یه‌کێ ده‌ ئه‌ندامه‌یل، ده‌ گرووپ تلگرامیێک سڕیاێگه‌و، بزانن شوون پاێ ژنێ دیاره‌؛ ئه‌و ژنه‌ هه‌م میمکه  و هه‌م مۆدیر گرۆۆپه‌.
پاێ چه‌پذ میمکه‌یل،جوور ره‌سم بازار، ها ناو ژیان و زنه‌ی باوان و پاێ ڕاسێان ده‌ بنه‌ماڵِ خه‌سۆران دیاره‌. فت فات یان 'قاڵه‌‌ژنانه‌" سه‌رواژه‌ێگ ئێرانیه‌ و کاشفێ یه‌ێ که‌وڕخنێکه‌. چناوکه‌ێ میمکه‌یل ده‌ فووڵاد ئاودریا و به‌رهه‌مێکه‌ ده‌ شرکه‌ت فووڵاد سپاهان له‌و سه‌رده‌مه‌ که‌ محمدرزا ساکت مۆدیر بۆ.
میمکه‌یل نه‌قش "تناردیه‌" ده‌ رومان بینه‌وایان ڤیکتۆر هۆگۆ بازی که‌ن و کۆزتیش هه‌ر ئه‌و ئامووزایلِ بنه‌ماڵن که‌ هانه‌ ژێر سته‌م و زڵم میمکه‌ تناردیه‌.
خاڵوو
فره‌تر، شووفڕ نه‌ێسانِ که‌و (نوستالژی باکوورنشینه‌یل) یا توویتا(نوستالژی مه‌ڵکشاهیه‌یل) هه‌سِن که‌ شیلِم مباره‌کێان وه‌رِ چه‌وِ خوه‌ێ و مناڵه‌یلێ گرتێه‌. خاڵوان ئه‌گه‌ر وه‌ره‌و خوار بکه‌فنه‌ رووبارِ "وێارخوه‌ش"، خوارزایلِ خه‌مبارێان، وه‌ره‌و بان فێرێان که‌ن.
خاڵوان که‌ ده‌ ژێرِبان خوه‌نسنِ شێعره‌یلِ سه‌عدی و ئه‌ڵوه‌سینِ ئه‌هادیس و قسه‌یل ئسڵامی، ڕیش ئسپێ کردنه‌، هه‌میشه‌ ده‌ێ ته‌قه‌لا بۆنه‌ که‌ دۆه‌ت له‌ خوه‌یشک نه‌گرن و میمزا  وه‌ زاما، وه‌ڵام فره‌ دۆر نیه‌، چه‌واشه‌ێ ئه‌ێ ڕه‌هه‌نده‌، ژن و ژن‌خوازێگیش هه‌م بوو که‌ حاسڵ کار، وه‌رجه‌ ده‌سپێکردن بازی، 3-0 وه‌ سوود دائی و عه‌لی په‌روینه‌.
ئه‌گه‌ر بیوه‌ ژنێگ هه‌سین و سێوڵتان ها شوون پێاکردن گوناکار، شوون شکیان زنه‌ی، تا ماڵ خاڵووگیان فێر بکه‌ن و ئه‌گه‌ر ڕووژێک له‌ ئۆه‌ بخوازن ک دو نه‌فه‌ر بارنه‌ ژێر ڕادیکاڵ، پاش ئه‌و پیا که‌ هیشته‌تانه‌ جی، بێ گۆمان بچن یه‌خه‌ێ خاڵوتان بگرن.
گشت ره‌قه‌مه‌یل مه‌نفی وه‌ختێ ڕه‌سنه‌ ته‌وان زه‌وج، موسبه‌ت دون وه‌ڵام وه‌ختێ وه‌ ته‌وان که‌سێک بڕه‌سن هه‌ر ئه‌و مه‌نفیه‌ باقی مینن و ئه‌و که‌سه‌ خاڵووگیانه‌.
خاڵوان له‌ ئه‌ساسه‌وه‌ ده‌ ناو ئگزووز موتور، خوارزایل دچڕن و له‌ ناو شیشه‌ێ نووشابه‌ دنووڕنه‌ پێانا.
مه‌موو
مه‌موو گه‌وره‌ له‌ ناو بنه‌مال، نه‌قش یه‌ێ دیکتاتور سێ‌به‌ره‌ بازی که‌ێ، ڕخسه‌ت جیک‌جاک وه‌ مه‌لۆچگیش نیه‌ێ، شوون کلگه‌یلِ ده‌سێ ئه‌وساته‌ که‌ وه‌شانه‌ ده‌م¬رۆ برارزایلا، هێمان دیاره،‌ جووری که‌ نیه‌و بزانیم که‌ شوون ده‌س مه‌مووه‌ یان وێڕان-که‌ر 3!! ئمجا ده‌ ڕووژگار جوانی و لاوانی، وه‌ختێ وه‌ لێدان پرسیار کردن که‌ ئه‌را ئێقره‌ شکیا و پیر و نامه‌ربووت و کوڕیش و لووچ بۆنه‌، بزانن که هه‌ن خوسه‌ێ ئاوسان(تورم) و ته‌پ و تووز نیه‌، گیان خوه‌دان وه‌ ده‌وڵه‌ت عداڵه‌ت پێشه‌ێ تدبیر و ئومیدیش ئێراد و ڕه‌خنه‌ نه‌گرن و وه‌ مل ئه‌وانیش نه‌خه‌نه‌ێ، ئه‌و هه‌مه‌ نه‌کبه‌ت و په‌شێویه،‌ شوون چه‌پاڵه‌یلِ بێ شمار مه‌موِ عه‌زیزتانه‌.
نه‌قش مه‌موه‌یل له‌ بنه‌ماڵ جوور رۆڵ "سه‌رهه‌نگ بووئندیا" له‌ کتاو 'سه‌د ساڵ ته‌نیائی' گارسیا مارکزه‌ یا جوور سه‌رهه‌نگێ ک ده‌ ئێران ئڕا حڵامات گازئه‌نبۆری مه‌شهوور و ناسیا بۆه‌.
ئه‌ێ مه‌موه‌یله‌ ده‌ ئه‌و وه‌خته‌ که‌ محمد علی پیروانی سیووڵی  تاشی و پاش ئه‌وه‌ ناوێ وه‌ ئه‌فشین گوه‌ڕان، هه‌مزه‌مان ناوێان ده‌ کرم الله کردنه‌ کیان و سێوڵێانیش سێ تێخه‌وه‌ کردن.
ئه‌وڵاد مه‌موه‌یل وه‌ خۆن ئامووزایل هڵاکن وه‌ڵام چۆن ئڕا نام مه‌ردم و ئاێه‌مه‌، ئڕا یه‌ک ده‌س ته‌کان ده‌ن و وه‌رد یه‌ک ساڵن فووتسال دچن و "تماته‌ وه‌ ده‌ور قاو دچنن" ئه‌وه‌یش وه‌و خاتره‌سه‌ که‌ سه‌رده‌مێکه‌ باێمجانه‌یل ئافه‌ت داسه‌ لێان.
هه‌نزاێ که‌ پاێ مناڵه‌یل، وه‌ بێ‌ئه‌ده‌وی له‌ وه‌ر مه‌موه‌یل دریژا بۆا، بوو ناخوه‌ش و گه‌ن پاێ دیات و ره‌سته‌ی ک له‌وساته‌، ورد زوان مه‌موه‌یل بۆ یه‌سه‌ که‌: ئیمه‌ نێارسیم پایلمان له‌ وه‌ر باوگه‌یلمان دڕا بکردایم.
میمگ باوگی
ڕاوێژکار سیاسی و بن مل باپیر باوکی جاروه‌ختێگیش له‌ سه‌رده‌مان ڕووژه‌یل ته‌عتیل، "نازار ئاسمان که‌و" و قه‌واڵه‌ێ رۆسفێدی داپیره‌ن. میمگه‌یل باوگی ئه‌گه‌ر دو هه‌فته‌ وه‌ ئارایشگا نه‌چن و خوه‌ێان نه‌ڵڕازنن و پاش ئه‌وه‌ خه‌ت ڕیشێ بنه‌ن، ڕوومه‌تێان دووگه‌ جوور شێوه‌کاره‌یل باب‌ڕاس ده‌ خه‌نده‌ بازار. دوچه‌مه‌کی باپیر، ماوه‌ێن میمگ گه‌وره‌ و میمگ بۆچگ، لێان خه‌ت‌زه‌نه‌یلێ سازیه‌ ک لووزانوو ده‌ واڵیبال لێان به‌هره‌ بوه‌ێ.
وه‌ بووت قسیه‌ هاوردن و بردن و وتِ‌واتِ ناو خه‌تم و ده‌زۆرانی، بۆنه‌سه‌ هه‌واڵگرئاسا‌یلێ که‌ له‌ به‌د زه‌مانه‌، وه‌ هه‌ڵه‌ هاتنه‌سه‌ ناو ئه‌ێ مه‌ێدانه‌. سه‌رچاوه‌یل خه‌ورێانیش فره‌تر ڕاس نیین و زوورم هه‌واڵه‌یلێان وه‌ دروو ده‌رچن.
حه‌کیمه‌یل وتنه‌: نان نیمه‌روو ده‌ ماڵ مه‌موو بخوه‌و شام ده‌ ماڵ میمک باوکی، وه‌ڵام نیه‌و چاوه‌ڕێ عمر دریژ بۆد.
میمکه‌یل باوکی، وه‌رد دیاردان سێ لووچ ده‌ تێوڵ و به‌هره‌ له‌ "نووڕ' و خسنِ سێ کوچگِ سیه‌ ده‌ پیشت سه‌رِ مه‌موو، دواێ درس‌کردنِ "قاێرمه‌‌"ێ ئاخر وه‌ مه‌رگ، کار ئتبووس سه‌ربازه‌یل 05 کرمانیش گرنه‌ مل. هه‌رئه‌وجووره‌ وتیاگه‌ که‌ هه‌روه‌خت میمکه‌یل ئڕا مه‌موه‌یل "که‌ته‌ێ ڕب ده‌ نام" درس بکه‌ن، وه‌ جاێ ڕبِ تماته‌، خۆن شۆ معه‌لمێان که‌نه‌ ناوێ.
کارگه‌ری میمگ گه‌وره‌ وه‌ ئه‌ندازه‌ێگه‌ که‌ زوورم زه‌ماوه‌نده‌یل خوارِ شار، وه‌ یه‌ێ ئشاره‌ شێوێ ئمجا دڵخوه‌شی مه‌عنه‌وی میمک ده‌ زه‌مانه‌ێ هاوچه‌رخ، چاڵ بۆنِ سه‌رگووناێ چه‌پێه‌.
سریاله‌یل ئێرانی بۆنه‌سه‌ پڵانِ دوایی چیرووکِ میمکه‌یل و ڕازِ لادانِ زه‌رغامی و سه‌ره‌فراز باێه‌ت ده‌ فیلمه‌یلِ ژنانه‌ێ نه‌رگس، ستایش، واران و کیمیا فێر کرد. ئه‌وان بێ ئه‌وه‌ که‌ خه‌وه‌ر میمکه‌ خانم بکه‌ن، ئه‌ێ فیلمه‌یله‌ ناوگیر کردنه‌سه‌ نه‌رگس و کیمیا که‌ ناو میمک یه‌کێ ده‌ معاونته‌یل بۆه‌. سریاڵ په‌ریا که‌ ئێسه‌ ها وه‌ ڕۆ ئانتن شه‌به‌که‌ سێ، ده‌ ناو میمک یه‌کێ ده‌ کاروه‌ده‌سه‌یل ئێ ڕه‌سانه‌ گیریاێه‌.
زاما
نه‌ سڵتان مه‌حموود دوواره‌ بووگه‌ ره‌ئیس جمهوور ئێران و نه‌ زاما وه‌ یه‌ێ نان نیمه‌روو حساو دوو!. زامایل وه‌ کارت یارانه‌ و مسته‌مری کۆمه‌ێته‌ێ ئمداد و بهزیستی خه‌سۆرانیش  ڕه‌حم نیه‌که‌ن.
باره‌ێ‌بار زوورم ئیلامیه‌یل و کرماشانیه‌یل وه‌ ئسترالیا، شوون تێشه‌ێ ڕاوێژکاری و ڕانان زامایل بۆه‌ و فره‌یش وه‌ لێان ده‌ تووڕه‌یل مسافره‌تی و ئاژانسه‌یل هه‌وایی ده‌س‌وه‌کارن.
زامایل وه‌رجه‌ مه‌راسم زه‌ماوه‌ن فره‌تر ده‌ خه‌سۆران وێڵ و ئاسن. زه‌وق و ئستعداد ئه‌وان ئه‌وسا سه‌ر هێز ده‌ێ که‌ یه‌کێ ده‌ خه‌سؤران ئه‌مر خودا بکه‌ێ. زامایل ده‌ وڵخه‌رجی فره‌ ته‌ڕده‌سن و ئڕا خاتر ئابڕویش بۆه‌، حساو بانکی خه‌سۆران چووڵ که‌ن. یه‌ێ مانگ دواێ ئه‌ێ خه‌م و کاره‌ساته‌، زاما په‌ێکانه‌ێ فرووشێگ و بووگه‌ خاون یه‌ێ شاسی بڵێن.
ئاقایان زاما، ده‌ شه‌وه‌یل مێمانی فره‌ خوه‌ێان نیشان ده‌ن. ئه‌وسار قسیه‌ گرنه‌و ده‌س و سه‌رچووپی وه‌ ده‌س هۆچ که‌سه‌و نیه‌ن و دواێ مێمانی، جوور له‌ش چن ئڕا ماڵ ئه‌وان ده‌ گشت بوواری فره‌زانن و ده‌ وتن قسه‌وباس قه‌دیم و نۆسان بیر و خاتره‌ێ ڕووژانه‌، ده‌س "هوه‌یدا" ده‌ پیشته‌و به‌سینه‌. ده‌وران سه‌ربازی ئه‌وان نزیکه‌ێ دا ساڵ بۆه‌؛ ده‌ باردووخێ که‌ هۆچکه‌س ئاو وه‌ کڵاوێان په‌ێمانه‌ نیه‌که‌ێ جوور محمدرزا شا که‌ ئڕا هچانه‌وخواردن چێ وه‌ره‌و مسر، ئێسه‌ زاما ئڕایه‌ که‌ پاریس ئاسایش نه‌ێرێ، چوو وه‌ره‌و "چیاسه‌ونز".
هامزاما یا هام زڵف
هه‌روه‌ختێ ک ئیلام بۆه‌ خاوه‌ن قه‌تار و ئازادڕا، یه‌کێ ده‌ معاونه‌یل ئێسه‌ێ ئستانداری ئیلام شوون ئستاندار گرت و "چه‌وار" بۆه‌ شه‌هرستان، ئه‌وسا هامزامایش بووگه‌ قه‌وم و خیش.
ده‌ ئه‌حواڵ هامزامایل نیه‌و فره‌ قسیه‌ کرد وه‌ڵام دادگستری باێه‌ت دریژه‌‌داێن په‌روه‌نده‌یل ده‌ چه‌وِ ته‌قه‌لاێ ئێ چین زه‌حمه‌تکیشه‌ بزانێ که‌ داێم ده‌ خه‌سۆران جه‌وڵان ده‌ێ.
"
سرجان مڵکم" ئڕا ئه‌وه‌ڵ بار ده‌ زه‌مان پاتشاێ فه‌ته‌لی شاێ قاجار، سێف زه‌مینی هاورده‌ ئێران وه‌ڵام شوونه‌وارناسه‌یل، نیشان دانه‌ که‌ تۆه‌م هامزاما ده‌ سه‌رده‌م "پاڵئوزوئیک" یانێ دریژماوه‌¬ترین ده‌وره‌ێ ژیان، وه‌شیاێه‌.
دابه‌شکردن و مه‌رجِ بان و خوار بۆنِ مه‌قام هامزاما باێه‌د وه‌ سه‌رده‌م تاریخی یا دواێ هاتن سێف زه‌مینی وه‌ ئێران بزانیم. هامزامایل خاسِ پله‌‌بان، هه‌رشه‌و، دنانِ مه‌سنه‌ویِ خه‌سۆره‌، نه‌نه ناو ئاوخوا. ‌
هامزاما ده‌ بازی وه‌راێوه‌ر و زاکانی، ئه‌وساته‌ قه‌بوول که‌ن که‌ خلمه‌تی بێه‌ن و بوونه‌ خاونِ شه‌ونشینی، که‌ گشت ئه‌سبابِ جه‌ڕِهاماڵی و چه‌وچه‌وه‌کی ته‌دارک بوو.
شاعر ئڕا یه‌ که‌ دووسیِ خوه‌ێ وه‌ردِ هامزاما نیشان به‌ێ، وتێه‌:
من دوست دارم از ته دل باجناق را             آن‌گونه كباب بخواهد سماق را
قسه‌ێ ئاخر:
ئه‌گه‌ر بنه‌ماڵێ چه‌ک ته‌نیاکوش نێاشتوو و گووش وه‌ قسیه‌ێ جه‌رخه‌ی 5+1 نه‌ته‌کنێ و ته‌قه‌لا بکه‌ێ وه‌ دڵبقرچه‌یل و زات خوداداد خوه‌ێ فکر بکه‌ێ، بنه‌وا و بنیات ماڵێ بته‌وتره‌ و بێ گومان حاسڵ مزاکراتێ ده‌ "ژنوو" خاستره‌.
وه‌ عه‌ڵاوه‌ێ یه‌ک(+1) هه‌ر ئه‌و هامزاماسه‌ که‌ هه‌رچه‌ن قه‌وم و فامیل نیه‌ وه‌ڵام وه‌ سه‌ببه‌و خوه‌ێ ڕه‌سنێگ و جوور وڵات ئه‌ڵمان کارگه‌ری فره‌ بانێ دێرێ. هه‌ڵبه‌ت تایبه‌تیه‌یل 5+1 نسبیه‌ و نیه‌و وه‌ گشت ئه‌ندامه‌یل بنه‌ماڵ بوه‌شنیته‌ێ.
ده‌ ساڵ وه‌رین تا سال 2020 ، تلگرام جوور تاته‌ و تویتریش جوور داێه‌ ده‌ ناو بنه‌ماڵه‌یلن و ئه‌ندامه‌یل بنه‌ماڵِ مه‌جازی، وه‌ پاێ به‌رهه‌م و حاسڵ کار دابه‌ش دون

اضافه کردن نظر

در زمینه‌ی انتشار نظرات مخاطبان رعایت چند مورد ضروری است:

لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.
« ویرا » مجاز به ویرایش ادبی نظرات مخاطبان است.
« ویرا » از انتشار نظراتی که حاوی مطالب کذب، توهین یا بی‌احترامی به اشخاص، قومیت‌ها، عقاید دیگران، موارد مغایر با قوانین کشور و آموزه‌های دین مبین اسلام باشد معذور است.
نظرات پس از تأیید مدیر بخش مربوطه منتشر می‌شود.


کد امنیتی
تغییر کد امنیتی

 تبلیغات سايت خبري ويرا

      09120440191

 

 

 

 

 

 

 

 تمام حقوق سایت متعلق به پایگاه اطلاع رسانی ویرا با مجوز رسمی از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی می باشد

Template Design:Dima Group