▌▌▌▌▌▌▌▌▌▌▌▌▌▌▌▌▌▌▌▌

دوشنبه 21 آبان 1397 Monday 12 November 2018 3 ربیع‌الاول 1440

آخرین اخبار سایت

نگاهی به تکنولوژی ماهواره و تاثیرات آن در جوامع در حال گذار

برخوردهاي سطحی، ديش‌ها را تنها از پشت‌بام‌ها به پشت پنجره ها مي‌كشاند

 

 

 

 

نگاهی به تکنولوژی ماهواره و تاثیرات آن در جوامع در حال گذارسلطان وارد می شود! نگاهی به تکنولوژی ماهواره و تاثیرات آن در جوامع در حال گذار/خلیل کمربیگی/عصرایلام به نقل از ایلام- اجتماع -زندگی/شايد بتوان گفت امروزه يكي از اصلي‌ترين موضوعاتي كه در جامعه‌ي ايراني در كانون توجه قرار دارد و مخالفان و موافقان آن نیز به خوبي نمي‌توانند و یا نمی خواهند زبان همديگر را در این زمینه درك كنند، موضوع ماهواره است.


همين جبهه‌بندي پيرامون يك تكنولوژي، بيانگر تأثيرگذاري زياد اين وسيله‌ي ارتباط جمعي است. برخي آن را ويروسي مي‌دانند كه مي‌خواهد نظام فرهنگي جامعه را بيمار كند؛ از منظر این دسته، ماهواره یک لبه دارد و کارش نیز بریدن افراد از فرهنگ کامل و سالم خویش است و بعضي ديگر، از آن تلقی ابزاري بسان ساير ابزارهاي ارتباطی دنيا دارند كه همانند يك شمشير دولبه عمل مي‌كند.
عليرغم اقدامات فراوان تأميني و انتظامي، آمارها نشان‌دهنده‌ي آن است كه اين وسيله‌ي ارتباطي، اينك به داخل بيش از نيمي از خانوارهاي ايراني نفوذ كرده و ديش‌هاي ماهواره نه تنها در شهرها و روستاها، بلكه در كنار چادر خانوارهاي عشايري نيز ديده مي‌شود. همين امر سبب شده است كه ماهواره امروزه به تكنولوژي تبديل شود كه نه مي‌توان از آن دل كند و نه مي‌توان بسیار بدان دل بند.
مخالفان از گفتن همه‌ي واقعيت طفره مي‌روند و بسياري از موافقان احساس هراسي از اين وسيله نداشته و در نتیجه به پیامدهای تخریبی آن نیز توجه لازم را ندارند. با اين وجود، اغلب صاحب‌نظران بر اين عقيده‌اند كه تأثيرات منفي اين وسيله‌ي ارتباطي، بر جوامع در حال گذار، بيشتر از جوامع دیگر خواهد بود. با ورود ماهواره به جوامع در حال گذار، فروريزي ساختار پيشين، سرعت بیشتري به خود مي‌گيرد و در نتیجه، ذهن بخشي از مردمان اين جامعه، با پرتابي منجنيقي، به دنياي مدرن پرتاب مي‌گردد؛ اين در حالي است كه جسم آنها، هنوز در زمين سنت جا مانده است و اين حالت،به آشفتگي و آنومي در اين جوامع دامن می زند.

اين ابزار مدرن،به معلق‌سازي اذهان افراد اين جوامع، در بين سنت و مدرنيته کمک زیادی می کند، پيوندهاي سنتي و فرهنگ بومي منطقه كم كم رنگ مي‌بازد و جامعه را با بحران هويت مواجه مي‌سازد. در گذشته‌اي نه چندان دور،نوجوانان و جوانان در زمان فراغت، به ديدار عمو، عمه، دايي، خاله، پدربزرگ و مادربزرگ مي‌رفتند و از تجربيات و خاطرات آن‌ها مي‌شنيدند و در نتیجه از ایجاد شکاف بین خود و نسل پیشین می کاستند؛ اما اكنون برنامه‌هاي ماهواره، جايگزين بسياري از آن ديدارها گشته است.
سريال «حريم سلطان» به حريم خانوار‌ها ورود كرده و به هم «بفرماييد شام» تعارف مي‌كنند. به جاي ديدن فيلم‌ها و سريال‌هاي تكراري در شبكه‌هاي تكراري، آثار نمايشي روز آمريكا، اروپا و آسياي جنوب شرقي، تماشا کرده و فردا صبح، صحبت از محتواي قسمت بعدي آن مي‌كنند؛ تا آن‌هايي كه هم ماهواره نداشته‌اند، با شنيدن ماجراي سريال، شب‌هنگام مهمان همسايه و فاميلی مي‌گردند كه در خانه از این تکنولوژی استفاده می کند.

ديدن برنامه‌هاي ماهواره و صحبت كردن درباره‌ي آن، براي برخي از نوجوانان و جوانان، كلاس مي‌آورد و نوجوان و جوان با افتخار از ديدن سريال و فيلم‌ ماهواره سخن مي‌گويد و دوان دوان به دنبال كسب هويت مدرن مي‌گردد. وابستگي‌هاي روزافزون بسياري از مردم، به ماهواره، سبب گشته كه رشته‌هاي فرهنگي و تربيتي نهادهاي خانواده، مدرسه و غيره كه امر جامعه‌پذيري را به طور كامل انجام نداده‌اند به آساني پنبه گردد. نظام خانواده با تزلزل روبه‌رو شده و رشته‌ي تربيت از دست بسياري از اولياء و مربيان درآمده است.

سليقه‌ها و عقيده‌هاي مردمان این جوامع، هر روز به وسيله‌ي ماهواره دست‌كاري مي‌گردد و در بسیاری از موارد انديشه‌هايي سطحي، جايگزين آن معاني، ارزش‌ها و هنجارهاي محلي می شود و بدين گونه از نهاد خانواده، هويت‌زدايي مي‌شود، جاي آن ارزش‌ها و هنجارهاي نهاد خانواده سنتي، ارزش‌ها و هنجارهاي مدرني قرار می گیرد كه كمتر كسي براي پذيرش آن‌ها تربيت گشته است.
درك مردمان نیز از اين ارزش‌ها و هنجارها متفاوت بوده و همين امر به آشفتگي نهاد خانواده بيشتر منجر مي‌گردد. در اين ميان بيشترين آسيب را در این جوامع، كودك نوپايي مي‌بيند كه در هنگامه ی شكل‌گيري مراحل شخصيتش، پدر و مادر او را با این تکنولوژی در منزل تنها گذاشته اند.
روح و روان اين كودكان و طرز رفتار و گفتار آن‌ها از ابزاري تأثير مي‌پذيرد كه براي محيط اطرافش، قابل پذيرش نمي‌باشد. والدین هيچ كدام از این رفتارها، گفتارها و افكار را مستقيماً در او به وجود نياورده‌اند كه فردارروز فرزند خود را به آن‌گونه می بینند، نوجوان و جوان، با مدل جديدي از تفكر و انديشه، رفتار، اخلاقيات، سبك پوشش و آرايشي متفاوت از پدر و مادر ظاهر مي‌شود و بسیاری از  اين‌ها را نه پدر و مادر، بلكه مهماني انجام داده كه ناخوانده وارد شده و تأثيرات خود را بر جاي گذاشته است.

حال سؤال اساسي اين است كه چرا چنين شده است؟ مگر اين ابزار ارتباطي چه دارد، كه چنين تأثيراتي بر جاي مي‌گذارد؟ و مهم‌تر اين كه، آيا همه افراد اعم از بزرگسالان، جوانان، نوجوانان و كودكان در سراسر دنيا، همانند اين كودك، نوجوان و جوان جوامع در حال گذار آسيب مي‌بينند؟ پاسخ به اين سؤال قطعاً خير خواهد بود. چرا كه هم زمينه‌ها و بسترهاي گرايش به ماهواره در اين جامعه با ساير جوامع متفاوت بوده و هم آداب و رسوم، ارزش‌ها، هنجارها و در كل، فرهنگ این جوامع متفاوت است.

اگر به نتايج اغلب تحقيقات در زمينه‌ي گرايش به ماهواره و علل آن بنگريم مي‌بينيم، تماشاكنندگان ماهواره، علايق، نيازها و خواسته‌هايي براساس زمان و مكان محل زندگي دارند كه كسي به اين نيازها، پاسخ صحيح و درخور نمي‌دهد، صدا و سيما نيز اگر به آن‌ها بپردازد، نمي‌تواند به طور واقعي آن‌ها را برآورده سازد، اما ماهواره توانسته به خوبي اين خلاء را پُر کند و بر پايه‌ي نيازها و خواسته‌هاي كودكان، نوجوانان، جوانان و بزرگسالان عمل نمايد و آن‌ها را رفع كند و همين امر سبب گرايش به ماهواره شده است.

به عنوان مثال ديدن سريال و دنبال كردن آن از ديرباز، مورد علاقه ی جامعه ی ایرانی بوده است و در اين ميان در نزد آنان، سريال‌هاي خانوادگي از جذابيت بالايي برخوردارند، صدا و سيماي ملي در پاره‌اي از اوقات كه توانسته سريال جذابي پخش كند، عده‌ي بسياري از شهروندان را به پاي جعبه‌ي خود كشانده، اما، شبكه‌هاي ماهواره‌اي اين نياز را ديده و مورد هدف خود قرار داده و توانسته‌اند بينندگان بسياري را نیز بر همين اساس جذب كنند.
ديدن برنامه‌هاي مستند، نیز  از خواسته‌هاي شهروندان است اما براي پي بردن به راز گرایش به تماشاي برنامه‌هاي ماهواره، مستندهاي شبكه‌ي «من و تو» را با مستندهاي سيما مقايسه كنيد تا به نتيجه‌ي لازم برسيد. يا برخي از شهروندان كه براي كسب آگاهي از اخبار روز، به تماشاي برنامه‌هاي ماهواره مي‌پردازند وقتي با اين سؤال روبه‌رو مي‌شوند كه چرا اخبار را از شبكه‌هاي ماهواره‌اي دريافت مي‌كنيد؟ از آن اخبار، احساس انعكاس واقعيت را دارند. اين گونه مسائل در كنار مسائلي چون ويژگي‌هاي منحصر به فرد اين تكنولوژي، عملكرد ضعيف نهادهاي متولي انتقال ارزش‌ها در ايران، همچنین برخوردهای سطحی و شتابزده با این وسیله و در پیش گرفتن سیاست منع مطلق، سبب تمايل روزافزون به استفاده از اين تكنولوژي شده است.

اين كه چه كار بايد كرد؟ به نظرم فعاليت‌هاي دو دهه‌ي گذشته مبني بر رويكرد حقوقي و پليسي نتوانسته است از سرعت گرایش به استفاده از اين تكنولوژي بكاهد. سياست بگير و خراب كن و منع مطلق، فقط به پنهان‌كاري و قانون‌شكني دامن مي‌زند. برخوردهاي سطحي و شتابزده، ديش‌ها را تنها از پشت‌بام‌ها به پشت پنجره ها مي‌كشاند.

بايد زمينه‌ي استفاده مشروط و كنترل‌شده را براي شهروندان مهيا كرد. نمونه‌ي اين كارها را مي‌توان در مالزي يا در برخي كشورهاي عربي مشاهده كرد. پنهان‌كاري منجر به زيرزميني شدن مسأله مي‌گردد، اتخاذ سياست هراس و وحشت شايد در كوتاه‌مدت جواب‌گو می باشد،اما در بلندمدت بحران‌زا خواهد بود.

بايد آموزش در سرلوحه‌ي برنامه‌ها قرار گيرد. اگر آموزش مبتني بر واقعيت و براي همه‌ي اقشار و طبقات اجتماعي باشد سطح آگاهي مردم در زمينه‌ي استفاده از تکنولوژی ماهواره را ارتقاء می دهد. صدا و سيما بايد بتواند برنامه‌هاي خود را كيفي تر نمايد. زيرساخت‌ها و امكانات فرهنگي و تفريحي در جامعه نیز افزوده گردد.

باید دانست که گردانندگان شبكه‌هاي ماهواره‌اي چراغ به دست آمده‌اند و ما نبايد كوركورانه راهي را در پيش گيريم كه راه مقابله‌ي صحيح نباشد. مسئولين و کارشناسان از اين «راز مگو»، بر اساس واقعیت و بر پایه ی دانش علمی، سخن بگويند، تمسخر این وسیله و يا ايجاد هراس، منجر به حل مسأله نمي‌شود. واقعيتي وجود دارد، بايد شجاعانه آن را پذيرفت و براي در امان ماندن از آثار تخريبي و بهره‌مندي از مزايايش، برنامه‌ريزي نمود، تا جامعه نيز اين مسير را به سلامت بگذراند و به نقطه‌ي تعادل در اين زمينه دست یابد.

 

 

 

 

اضافه کردن نظر

در زمینه‌ی انتشار نظرات مخاطبان رعایت چند مورد ضروری است:

لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.
« ویرا » مجاز به ویرایش ادبی نظرات مخاطبان است.
« ویرا » از انتشار نظراتی که حاوی مطالب کذب، توهین یا بی‌احترامی به اشخاص، قومیت‌ها، عقاید دیگران، موارد مغایر با قوانین کشور و آموزه‌های دین مبین اسلام باشد معذور است.
نظرات پس از تأیید مدیر بخش مربوطه منتشر می‌شود.


کد امنیتی
تغییر کد امنیتی

 تبلیغات سايت خبري ويرا

      09120440191

 

 

 

 

 

 

 

 تمام حقوق سایت متعلق به پایگاه اطلاع رسانی ویرا با مجوز رسمی از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی می باشد

Template Design:Dima Group