▌▌▌▌▌▌▌▌▌▌▌▌▌▌▌▌▌▌▌▌

سه شنبه 29 آبان 1397 Tuesday 20 November 2018 11 ربیع‌الاول 1440

آخرین اخبار سایت

بگو از کدام سرزمینی؟

شهر تاریخی سیمره زادگاه و محل حکمرانی هرمزان

عباس دولتياري

عصر ايلام: عبّاس دولت­یاری/ *هرمزان یکی از سرداران نامی یزگرد سوم بود که در دولت ساسانی، پایگاه رفیعی داشت. خاندان و دودمان­های ممتاز عصر ساسانی به شمار می­رفتند.

در ایران باستان، هفت خاندان وجود داشت که به علت داشتن املاک و رعایای فراوان؛ همچنین، لیاقت و شجاعت در فن جنگاوری و سوارکاری، در موفقیت­ها و ناکامی­های سلسله­های ایران باستان تأثیر مستقیم داشته­اند. خاندان هرمزان یز یکی از همین خاندان­های بزرگ بود که در زمان ساسانیان توانستند همچنان موقعیت خود را حفظ کنند و در تحولات سیاسی این سلسله، نقش فعال و موثری داشته باشند. زادگاه هرمزان بنابر گفته­ی منابع، مهرگان کدک (درهّ­شهر کنونی) بوده؛ اما حکمرانی خاندان او خوزستان و مهرگان کدک و ماسبذان بوده است. خاندان هرمزان در مهرگان کدک، ماسبذان و خوزستان بود.

زادگاه هرمزان، مهرگان کدک (درهّ­شهر کنونی) و محل حکمرانی او و خاندانش، خوزستان، مهرگان کدک و ماسبذان بوده است. تمامی منابع موجود، متفق­القولند که زادگاه هرمزان، مهرگان کدک و محل حکمرانی او، اهواز بوده است و حتی این منابع تصریح می­کنند که قوم و یاران هرمزان نیز ساکن مهرگان کدک بوده­اند، چنان­که طبری می­نویسد: «هرمزان یکی از خاندان­های هفت­گانه پارسی بود و قوم وی، مهرگان قذف بود و ولایت اهواز و چون به روز به قادسیه هزیمت شد، سوی قوم خویش رفت و شاه آن­ها شد و به کمک آن­ها با هر کس که می­خواست، پیکار می­کرد». ابن اثیر، مسعودی و بلاذی نیز مشابه عبارت طبری را آورده­اند و می­گویند که هرمزان و پیروانش در مهرگان کدک و اهواز اسکان داشتند. شهبازی نیز می­گوید: «خانه و زادگاه هرمزان در مهرگان کدک بود؛ ولی او به عنوان شاه اهواز از سوی خسرو پرویز منصوب شد.» چنان­که وقتی هرمزان را به اسارت؛ به مدینه می­برند؛ عمر، خلیفه مسلمین، به مغیره­بن شعبه که مترجم او بود می­گوید: «بگو از کدام سرزمینی؟ ... هرمزان گفت: مهرگانی».

لازم به ذکر است- چنان­که اشاره شد- خاندان هرمزان؛ علاوه بر خوزستان و مهرگان کدک (سیمره- درهّ­شهر)، بر ماسبذان نیز حکمرانی می­کردند؛ به گونه­ای که در منابع مختلف ذکر شده، هنگام ورود اعراب به ماسبذان، حاکم این شهر، آذین پسر هرمزان بوده است. این شهر در جنگی که در منطقه­ای به­نام «هندف» رخ داد، با کشته شدن آذین، به تصرف اعراب مسلمان درآمد. نجم­الدین گیلانی و علی­اکبر کجباف در مقاله خود به نام تحلیل مقاومت­های هرمزان مهرگانی در برابر اعراب مسلمان؛ خلاف نظریات لک­پور و فیضی و همکارانش که شهر سیمره را مربوط به قرون اولیه اسلامی می­دانند، انتساب شهر سیمره مهرگان کدک را مربوط به زمان ساسانیان و حکمرانی خاندان هرمزان در زمان یزگرد سوم می­دانند. همچنین با این استدلال که باستان­شناسانی چون یعقوب محمدی­فر و الناز طهماسبی (1393)، حمید محمدی و دیگران (1393) در مطالعات خود از داده­های سفالی شهرتاریخی سیمره برای گاهنگاری نسبی محوطه­های مورد مطالعه "قلعه سیرم شاه (دوره ساسانی) درساحل شرقی رودخانه سیمره در فاصله 183/6 کیلومتری تاج سد سیمره و تنگه بهرام چوبین (اواخر ساسانی- اسلامی) در 10 کیلومتری بخش جنوب شرقی شهرستان درهّ­شهر" از سفال­های شهر تاریخی سیمره برای این کار استفاده کرده­اند که می­توان نظریه آقای گیلانی و کجباف را در مورد ساسانی بودن و مکان یابی شهر تاریخی سیمره (مهرگان کدک - درهّ­شهر کنونی) را تایید کرد که در قرون اسلامی نیز به دلیل موقعیت خاص استراتژیکی دسترسی به خوزستان و فلات ایران و واقع بودن در سر راه خراسان بزرگ به عراق مورد توجه و استفاده قرار گرفته است.

همچنین ادعای دیگر در این مورد مقاله مجید ساریخانی و دیگران (الف 1391) در رابطه با «چهارطاقی سرخ­آباد: عبادتگاهی ساسانی- اسلامی» که جزیی از مجموعه شهر تاریخی سیمره به فاصلة 800 متری شرق درهّ­شهر، در دامنة ارتفاعات شرقی شهر و مشرف بر جادة درهّ­شهر به آبدانان واقع شده است. ساریخانی و همکارانش (الف 1391) قدمت شهر تاریخی سیمره و چهارطاقی سرخ­آباد را مربوط به دوره ساسانی دانسته­اند که در اوایل اسلامی تا قرن 3 تا 4 هجری قمری (با توجه به منطقة جغرافیایی) نیز به حیات خود ادامه داده­اند. همچنین بر اساس مطالعات نگارنده (مطالعه سفال­های شهر تاریخی سیمره) حیات زندیگی شهر را تا قرن 7 هجری قمری ادامه داشته است.

* دانش­آموخته کارشناسی ارشد باستان شناسی؛ مدرس پژوهشی دانشگاه

 



 

نظرات   

 
-1 # علی جعفری 1394-09-12 20:26
آقای دکتر نجم الدین گیلانی از نخبگان ایلامی مقاله بسیار خوب و علمی راجع به هرمزان نگاشته اند که علاقه مندان می توانند برای مطالعه آن به این ادرس رجوع کنید http://www.farhangeilam.ir/article_9441_1132.html
پاسخ | پاسخ با نقل قول | نقل قول
 
 
+30 # نجم الدین گیلانی 1395-01-10 00:14
سپاس فراوان دکتر جعفری، آره بخش اصلی مطلب فوق نیز کپی برداری شده از مقاله بنده می باشد
پاسخ | پاسخ با نقل قول | نقل قول
 
 
+2 # عباس دولت یاری 1395-08-12 20:37
سلام و وقت بخیر آقای گیلانی عزیز- من مقاله شما رو خوندم مقاله شما صرف یک مقاله نظری بود که به اثبات نیاز داشت شما اگر با ذهن باز به این مقاله نگاه کنید این مقاله تحلیلی با روش باستان شناسی با اثبات نظریه شما پرداخته است.
پاسخ | پاسخ با نقل قول | نقل قول
 
 
-1 # گیلانی 1395-08-13 01:31
سلام. برادر ارجمند دو پاراگراف اول و بخشی از پارا گراف سوم مطلب فوق دقیقا بدون تغییرات کپی برداری شده از مقاله بنده می باشد، که طبق امانتداری در اصول روش تحقیق باید داخل گیومه «» می گذاشتید که مشخص شود نقل قول مستقیم است، شما که به عنوان پژوهشگر دانشگاه مطلب می دهید باید با این اصول آشنا باشید، بعد از ذهن باز سخن می گوید، مطلب ما در مجلات معتبر چاپ شده و نیازی به داوری شما ندارد که تحلیلی هست یا نه؟ از چهار پاراگراف شما دو نیمش کپی است، بعد از تحلیل و باستانشناسی می گید؟ در عجبم
پاسخ | پاسخ با نقل قول | نقل قول
 

اضافه کردن نظر

در زمینه‌ی انتشار نظرات مخاطبان رعایت چند مورد ضروری است:

لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.
« ویرا » مجاز به ویرایش ادبی نظرات مخاطبان است.
« ویرا » از انتشار نظراتی که حاوی مطالب کذب، توهین یا بی‌احترامی به اشخاص، قومیت‌ها، عقاید دیگران، موارد مغایر با قوانین کشور و آموزه‌های دین مبین اسلام باشد معذور است.
نظرات پس از تأیید مدیر بخش مربوطه منتشر می‌شود.


کد امنیتی
تغییر کد امنیتی

 تبلیغات سايت خبري ويرا

      09120440191

 

 

 

 

 

 

 

 تمام حقوق سایت متعلق به پایگاه اطلاع رسانی ویرا با مجوز رسمی از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی می باشد

Template Design:Dima Group