▌▌▌▌▌▌▌▌▌▌▌▌▌▌▌▌▌▌▌▌

دوشنبه 28 آبان 1397 Monday 19 November 2018 10 ربیع‌الاول 1440

آخرین اخبار سایت

قاسمي عنوان كرد

فرهنگ و هنر کشور با سند چشم‌انداز فاصله دارد

محمدعلي قاسميسايت خبري ويرا : محمدعلی قاسمی که مدیریت حوزه هنری استان ایلام را هم به عهده دارد، سال گذشته توانست با رمان «هات» جايزه كتاب سال دفاع مقدس را كسب كند

.

وي معتقد است: برجام ازنظر رواني تا حدودي مؤثر بوده است و بخش زيادي از دل‌نگرانی جامعه را كاهش داد. هرچند توافق شکننده‌ای است اما از منظر رواني عموم جامعه آرامش خاصي دارد و از آن التهاب اقتصادي و بازار سياه فاصله گرفته است. در حوزه اقتصادي آرامش خوبي حاكم است و تعاملات در اين زمينه بين كشورهاي غربي فراهم‌شده اما در حوزه فرهنگي، بعيد می‌دانم كه اين روابط و تعامل‌ها اتفاق بيفتد.

از ديگر کتاب‌های داستانی وی می‌توان به «نام تمام گمشتگان یحیاست»(داستان کوتاه 6 جلد)، «بووم شین»(رمان)، «حیات سرو» (داستان کوتاه)، «زمزمه عشق»، «سمفونی جای رفتن»، «عزیزبومی»(رمان) که در جشنواره پانزدهم کتاب سال دفاع مقدس به عنوان رمان برگزیده انتخاب شد اشاره کرد.

گفت‌وگوی زیر حاصل مصاحبه با این فعال فرهنگی در استان است.

-سیزده آبان امسال مصادف بود با دهمین سال ابلاغ سند چشم‌‌انداز بیست ساله نظام از سوی رهبر معظم انقلاب. به زبان ساده ده سال از ابلاغ سند گذشت. تحلیل شما از وضعیت فرهنگ و هنر در کشور در ده سال نخست چشم‌انداز 1404 چیست؟

با توجه به موضوع اصلي سند چشم‌انداز و نگرش به رويكردهاي متنوع آن، در بحث فرهنگ و هنر متأسفانه به آن افقي كه مدنظر مقام معظم رهبري و تيمي كه سند چشم‌انداز را تهيه و تدوين كرده است دست پيدا نكرديم. شايد عدم دستيابي به اين افق برمی‌گردد به مسائل ايران در عرصه بین‌المللی ازجمله تحریم‌ها و قضيه هسته‌ای و همچنين موقعيت خاص ايران در منطقه. به‌زعم من دل‌نگرانی و دل‌مشغولی رهبر معظم انقلاب در خصوص اهداف و افق‌های فرهنگي سند چشم‌انداز هنوز پابرجاست و كشور متأسفانه هنوز به آن اهداف دست پيدا نكرده است.

-به نظر شما مهم‌ترین دستاوردهای هنری جمهوری اسلامی در ده سال گذشته چه بوده است؟

به نظرم از ميان هنرهاي هفت‌گانه، سينما و شعر توانستند جايگاه خوبي در سطح منطقه و حتي جهاني كسب كنند. اگرچه در هنرهاي تجسمي اين قابليت ديده می‌شود اما اين ظرفيت به‌اندازه سينما و شعر توان جريان سازي نداشته است.

سينماي ايران مؤلفه‌هایی دارد كه می‌تواند به‌عنوان سينماي پاك در حوزه نقد و نظر به جهان معرفي شود.

-چگونه می‌توان اهمیت و اهداف سند چشم‌انداز 1404 را برای هنرمندان کشور و نقشی که آن‌ها می‌توانند در گفتمان ایران آینده داشته باشند تبیین کرد؟

ما در حوزه اطلاع‌رسانی نتوانسته‌ایم از ابزارها و اهرم‌های رسانه‌ای ازجمله صداوسیما و حتي فضاي مجازي بهره‌ی كافي را ببريم و سند چشم‌انداز را حداقل در ميان نخبگان و هنرمندان تعريف و تبيين كنيم. براي برون‌رفت از اين وضعيت بهترين راه برگزاري جشنواره‌های ملي و منطقه‌ای در همه‌ی رشته‌های هنري است تا سند چشم‌انداز پايگاه و جايگاه اصلي خود را در بين هنرمندان پيدا كند. حتي برگزاري ميزگردهاي متنوع از طرف رسانه‌های گروهي و جمعي می‌تواند در جا انداختن بحث چشم‌انداز مؤثر باشد. می‌توان براي معرفي چشم‌انداز در بين مردم و عموم جامعه در سطح محلي و بومي اين جشنواره‌ها و ميزگردها را برگزار كرد. هرچند در اين حوزه کم‌کاری و انفعال شديدي ديده می‌شود.

-مستحضرید حوزه هنری در نظر دارد سال آینده جشنواره‌ای با عنوان«جشنواره هنری ایران آینده در افق 1404» برگزار کند. به نظر شما این جشنواره بهتر است چه جهت‌گیری‌هایی داشته باشد؟ آیا مثل جشنواره‌های معمول هنری باشد يا بایستی به‌کلی ساختار متفاوتی برای آن طراحی کرد؟ شما چه پیشنهادهایی دارید؟

اگر قرار است كه جشنواره به‌صورت سنتي و كلاسيك و روش معمول برگزار شود و طيف مخاطبان افراد خاصي باشند، راه به‌جایی نخواهد برد. به نظرم در بخش سينما و موسيقي می‌توان مانور خوبي داد و در فراخوان جشنواره در اين دو بخش معيارهايي را در نظر گرفت كه درنهایت منجر به خلق آثار فاخر و ماندگار شود و در راستاي آن جامعه دانشگاهي و علمي كشور با جشنواره درگير شوند.

-پیش‌بینی می‌کنید دوران پسابرجام چه تأثیری بر فضای هنری کشور به‌ویژه در حوزه سینما، تئاتر، هنرهای تجسمی و ادبیات بگذارد؟

برجام ازنظر رواني تا حدودي مؤثر بوده است و بخش زيادي از دل‌نگرانی جامعه را كاهش داد. هرچند توافق شکننده‌ای است اما از منظر رواني عموم جامعه آرامش خاصي دارد و از آن التهاب اقتصادي و بازار سياه فاصله گرفته است. در حوزه اقتصادي آرامش خوبي حاكم است و تعاملات در اين زمينه بين كشورهاي غربي فراهم‌شده اما در حوزه فرهنگي، بعيد می‌دانم كه اين روابط و تعامل‌ها اتفاق بيفتد. مثلاً در حوزه سينما تصور نمی‌کنم سينماي هاليوود و اروپا با سينماي ايران تعامل فراگيري داشته باشند. به اين دليل كه مؤلفه‌های فرهنگي هر دو تفاوت اساسي دارند. شايد در حوزه زیرساخت‌های سينمايي ازجمله امكانات و تجهيزات اتفاق‌های خوبي رخ دهد.

-بدون تردید اقتدار علمی و دفاعی ایران طی چند سال گذشته افزایش چشمگیری داشته است. به نظر شما اگر جمهوری اسلامی بخواهد اقتدار فرهنگی و هنری خود را تا رسیدن به افق 1404 افزایش دهد اولاً چگونه امکان‌پذیر است؟ ثانیاً کدام هنرها قدرت تأثیرگذاری بیشتری بر مخاطبان بین‌المللی دارد؟

   غرب زماني كه می‌خواست آرام و بی‌سروصدا مؤلفه‌های فرهنگي خود را در ايران پياده كند، از طريق خانه‌های فرهنگ و هنر پايگاه و جايگاهي به دست آورد. قبل از انقلاب شب‌های هنري در سفارت‌هایی همچون آلمان و فرانسه برگزار می‌شد. حتي سفارت آمريكا برنامه‌های هنري داشت. در حوزه نشر، انتشارات پنگوئن آثار فاخر ادبيات غرب را در ايران ترجمه می‌کرد. در نقطه مقابل جريان چپ از طريق کانون‌های نويسندگي آثار خود را منتشر می‌کردند. به نظرم نظام جمهوري اسلامي ايران اگر می‌خواهد فرهنگ و هنر خود را به غرب صادر كند حتماً بايد ابزارهايي در متن جامعه غربي داشته باشد. اين هدف با برگزاري جشنواره‌ها و راه‌اندازی خانه‌های فرهنگ، ترجمه آثار فاخر ايراني و اسلامي در كشورهاي غربي به اين مهم دست پيدا كند.

-با توجه به تأکید رهبر معظم انقلاب مبنی بر هوشیاری مسئولان نسبت به نفوذ فرهنگی دشمن، به نظر شما مهم‌ترین راه‌های نفوذ فرهنگی هنری دشمن در حال حاضر کدم‌اند؟

تأثیرگذارترین ابزار دشمن براي نفوذ فرهنگي، فضاي مجازي است. در ادبيات به‌صورت ترجمه به اهداف خود رسيد. سينما و رسانه‌های هم كه جاي خود را دارند و در همه‌ی اين حوزه‌ها متأسفانه غرب موفق بوده است.

-به‌عنوان یک هنرمند و فعال هنری لطفاً خیلی ساده رؤیاها و آرزوهای خودتان را در ده سال آینده بیان فرمایید. شما چه رؤیاهایی برای خودتان تا ده سال آینده در سر می‌پرورانید؟

توليد آثار فاخر در حوزه ادبيات با سبك و سياق خاصي كه در نظرم هست تحت عنوان شعر و رمان فراگاه. البته طي مصاحبه‌هایی كه با رسانه‌ها داشته‌ام اين مسئله را مطرح كردم.

- ادبیات دهه 90 خصوصاً داستان و رمان دیگر ادبیات سرگرمی و وقت‌گذرانی‌های مفرح نیست. به اعتقاد من ادبیات این دوره، ادبیات تأمل و آگاهی است. ازاین‌روی نشانه آثار من با آرم ادبیات «فراگاه» می‌خواهد این تامل‌گرایی و آگاهی را به خواننده نشان دهد. عصر هزاره سوم، عصر تعقل‌گرایی و خرد است. عقلانیتی که به مثابه آن انسان درصدد رسیدن به پیشرفت است. این پیشرفت جنبه‌های متعددی دارد. گاه در سایه تحول در شخصیت اتفاق می‌افتد و گاه در شکل ظاهری تکنولوژی نمود پیدا می‌کند. گاه شکل و حالتی از یک سوال است که با تامل و دقت نظر در آن، درصدد پاسخی است که با آن بتوان یک پله به مرحله بالاتر صعود پیدا کرد. پس داستان و رمان فراگاه حاوی مولفه‌هایی چند است که به برخی از آنها اشاره می‌کنم

1. نوزایی فکری:

اولین خصیصه رمان فراگاه، گرایش ذهن به سمت و سوی تامل و تفکر است. این حرف بدان معنا نیست که نویسنده داستان فراگاه، فیلسوف خردگراست، بلکه به این معناست که ذهن را وادار به تامل و نگرش عمیق‌تری نسبت به موضوعات می‌کند. رمان در اینجا جنبه سرگرمی صرف ندارد بلکه بیان حالتی از واقعیت توام با خیال است که فکر آدمی را درگیر موضوعی می‌کند که در کلیت اثر مشهود است.

2. حرکت به سمت هویت‌یابی

شخصیت‌های داستان و رمان فراگاه، آدم‌هایی هستند که در ابتدا ناشناخته و یا دون‌پایه و حتی دون‌مایه‌اند. اما هریک از آنان به فراخور توان و ظرفیت خود، درصدد کسب هویت خویش‌اند. آن چیزی که در ابتدا از آن محروم و یا بازداشته شده‌اند اما در سیر داستان و به اقتضای ظرفیتی که کسب می‌کنند، به هویت خود دست می‌یابند. این هویت ممکن است پررنگ و ممکن است کمرنگ باشد. عرض کردم که بستگی به ظرفیت شخصیت‌های درگیر در رمان و یا داستان را دارد.

3. هنجارافزایی

در ادبیات داستانی فراگاه آنچه اهمیت دارد، هنجارافزایی است. این هنجارها بر اساس علم جامعه‌شناسی بستگی به موقعیت مکانی و زمانی دارد که داستان در آن اتفاق می‌افتد. پس توجه به فرهنگ‌ها، زمان و مکان داستان به منظور به نمایش گذاشتن هنجارها و توجه خاص به آنها از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است.

4. درآمیختگی خیال با واقعیت

درست است که اصل داستان و رمان مبتنی بر قوه خیال و پر و بال دادن به آن است، اما در داستان و رمان فراگاه، نویسنده علاوه بر بهره‌گیری از قوه خیال و ساختن فضا و موقعیت‌های انتزاعی از واقعیت‌های پیش رو هم نهایت استفاده را می‌کند. یعنی به اقتضای فضای ذهنی و موقعیت‌هایی که خلق می‌کند، می‌تواند جنبه‌هایی از واقعیت و حتی حوادث و وقایع زندگی فردی خود و یا دیگران را در آن بیامیزد و داستان را پیش ببرد. پس نویسنده رمان و داستان فراگاه، نویسنده‌ای است که با دو بال خیال و واقعیت قلم را به پرواز درمی‌آورد و بر سطور سفید کاغذ جولان می‌دهد.

5. درآمیختگی خاطره با خیال

خاطرات جزیی از ابزار کار نویسنده داستان و رمان فراگاه است که با درآمیختگی آنها با خیال و پر و بال دادن به جنبه‌های داستانی و استفاده از هنر نویسندگی، به زیبایی اثر کمک می‌کند. این خاطرات ممکن است جنبه شخصی و یا فردی داشته باشد که در هر صورت نویسنده مختار است از این ماده و ابزار نهایت استفاده را بکند.

6. توجه به المان‌های شهری

نویسنده داستان و رمان فراگاه به فراخور اثرش، توجه ویژه‌ای به المان‌های شهری دارد. زیرا وی خالقی آگاه و متفکر است که بر اساس موقعیت‌های خلق‌شده بر آن است تا از محیط، اشیا و ابزار پیرامونی، حد اکثر استفاده را بکند. حتی اگر موقعیت‌های مکانی و زمانی اثر در فضایی دور و خارج از تمدن شهری باشد، وی به منظور بهره‌مندسازی شخصیت‌ها از چنین امکاناتی در رشد و نمو آنها نهایت استفاده را می‌کند.

7. تعامل تکنولوژی و تفکر

تکنولوژی فرایندی است که در سایه آن انسان درصدد پیشرفت و ترقی است. از این روی، نویسنده داستان و رمان فراگاه با بهره‌گیری از این تکنولوژی سعی می‌کند تا هر چه بیشتر از ظرفیت آن در جنبه‌های مختلف بهره‌مند شود.

8. توجه به جزیی‌نگری‌های واقع‌بینانه

نویسنده ادبیات داستانی فراگاه، همانند نویسندگان رمان نو به جزییات توجه خاص و ویژه‌ای دارند. علت اصلی این توجه، دقت نظر خاصی است که نویسنده به اشیا و محیط پیرامون دارد. زیرا حقایقی که نویسنده در متن اشیا و محیط پیرامون می‌بیند دیگران از درک و دیدن آن عاجزند.

9. بهره‌گیری از وقایع تاریخی

برای نویسنده داستان و رمان فراگاه، تاریخ بخشی از ابزار کار است. نگرش به وقایع تاریخی از جنبه‌های فرهنگی، هنری، سیاسی، اجتماعی آن به نویسنده این امکان را می‌دهد تا از این ظرفیت حداکثر استفاده را بکند. بنابراین وقایع و تحولات تاریخی دستمایه هنری خوبی برای داستان فراگاه می‌تواند باشد.

10. بهره‌گیری از آموزه‌های دینی

قبل از هر چیزی باید گفت که نویسنده داستان و رمان فراگاه معلم اخلاق و یا مصلح موعظه‌گر نیست. او خالقی است که تمامی شخصیت‌ها، اشیا و هر آنچه را در متن آن جاری و ساری است، طوری روایت کند که هستند. از آنجایی که ذات هستی متمایل به سمت تکامل‌گرایی است، نویسنده بر اساس توان، ظرفیت و تلاشی که هر یک از شخصیت‌های داستانی از آن برخوردارند، سعی می‌کند که مراتب سیر تکامل‌گرایی آنها را به نحوی که هستند و یا می‌خواهند باشند و یا درصدد رسیدن به آن هستند، به ما نشان دهد. بنابراین آموزه‌های دینی و میل به پرستش که در ذات و نهاد هر موجودی است، توسط نویسنده در جنبه‌هایی از اثر نشان داده می‌شود

مصاحبه كننده: قاسم ساجدي دبير سرويس بخش فرهنگ وهنر ويرا.

اضافه کردن نظر

در زمینه‌ی انتشار نظرات مخاطبان رعایت چند مورد ضروری است:

لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.
« ویرا » مجاز به ویرایش ادبی نظرات مخاطبان است.
« ویرا » از انتشار نظراتی که حاوی مطالب کذب، توهین یا بی‌احترامی به اشخاص، قومیت‌ها، عقاید دیگران، موارد مغایر با قوانین کشور و آموزه‌های دین مبین اسلام باشد معذور است.
نظرات پس از تأیید مدیر بخش مربوطه منتشر می‌شود.


کد امنیتی
تغییر کد امنیتی

 تبلیغات سايت خبري ويرا

      09120440191

 

 

 

 

 

 

 

 تمام حقوق سایت متعلق به پایگاه اطلاع رسانی ویرا با مجوز رسمی از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی می باشد

Template Design:Dima Group