▌▌▌▌▌▌▌▌▌▌▌▌▌▌▌▌▌▌▌▌

شنبه 26 آبان 1397 Saturday 17 November 2018 8 ربیع‌الاول 1440

آخرین اخبار سایت

بیکاری مساله‌ی اول ايلام

اولویت‌بندی مسائل و آسیب‌های فرهنگی استان

فرهنگسايت خبري ويرا - از آن­جا که استان ایلام از لحاظ دینی، از بافت هم‌گونی برخوردار بوده و قریب به چهل درصد از جمعیت آن را افراد زیر سی سال تشکیل می‌دهند تبلیغ هنرمندانه و همراه با جذابیت اعتقادت، فعالیت­‌ها و مناسک دینی می­تواند نقش موثری در کنترل اجتماعی شهروندان در استان ایلام ایفاء نماید.

خلیل کمربیگی – مجتبی رشیدی

مقدمه:

فرهنگ از جمله اصطلاحاتي است كه در حوزه‌هاي تخصصي مختلف به كار برده مي‌شود و به عنوان كليد واژه‌ي توصيف و تبيين بسياري از كنش‌ها، حالات، آداب و رسوم، خلقيات، شعائر و آئين‌ها و نمادهاي فردي و اجتماعي است كه در كالبد جوامع امروزي جريان دارد. اين عنصر اجتماعي دائماً در حال تغيير و تحول بوده و يكي از خصائص اصلي آن پويايي‌اش مي‌باشد.

اين پويايي فرهنگ، متأثر از عوامل و مسائل مختلف فرهنگي، اجتماعي و... بوده و آن را تحت‌الشعاع قرار مي‌دهد. از جمله پديده‌اي اجتماعي كه ارتباط متقابلي با فرهنگ يك جامعه دارند، آسیب­‌ها و مسائل فرهنگي و اجتماعي هستند. رشد شتابان تحولات جهاني در عرصه‌هاي مختلف نرم‌افزاري و سخت‌افزاري باعث پديدآيي مسائل مختلف گشته و حتي ممكن است کل فرهنگ يك جامعه و سياست‌گذاري‌هاي مربوط به آن را تحت تأثير خود قرار دهند.

بنابراين، با توجه به اين مهم، نهادهاي مختلف جامعه نيازمند مطالعات مسأله‌شناسي مي‌باشند در مساله‌شناسي، به شناخت مسائل مبتلابه جامعه مبادرت مي‌گردد. ساماندهي و سياستگذاري در تمام عرصه‌ها خصوصاً عرصه‌ي فرهنگ، نيازمند مساله‌شناسي است. مساله‌شناسي مي‌تواند بسان تابلويي عمل كند كه به كارگزاران جامعه، مسير حركت آنها را نشان ‌دهد؛ به آنها اين امكان را مي‌بخشد كه هر لحظه مسير حركت خود را دانسته تا از مسير اصلي منحرف نگردند.

با شناخت اجزا و عناصر يك مساله و بازنمايي شبكه‌ي روابط و ارتباط آنها و كنش و واكنش دروني و بيروني صورت گرفته، می­توان به تصوير كلي از آن مساله و تاثیرات آن پي برد. مساله‌شناسي سبب مي‌گردد تا برنامه‌ريزان جامعه بتوانند برخي از مسائل و آسیب­‌ها را مديريت و كنترل نمايند و برخي ديگر را تضعيف نمايند. از پراكنده‌كاري‌ها، سطحي‌نگري، تك‌روي و بلندپروازي‌هاي غيرواقع‌بينانه در مقابله با مسائل و آسیب­های فرهنگی مي‌كاهد و مراكز فرهنگي مي‌توانند جهت اصلي كار سازمان خود را در هر مقطع مشخص كرده و مديران فرهنگي به گونه‌اي دقيق و روزآمد از مسائل و آسیب­های فرهنگي فعال در حوزه‌ي كاري خود آگاهي يابند.

متأسفانه به دلايل مختلف، مطالعات مساله­‌شناسانه در جامعه‌ي ما، كمتر صورت گرفته و اندك تلاش‌هاي انجام گرفته در اين زمينه، نیز مورد بی­‌توجهی دستگاه‌­های فرهنگی قرار گرفته‌­اند. از آنجا كه انقلاب اسلامي يك انقلاب فرهنگي و به تعبير بنيانگذار آن، انقلاب كلمه بود، احساس مي‌گردد كه شناخت مسائل فرهنگي و اجتماعي آن، بایستی در اولويت قرار می­‌گرفت، اما روند برنامه‌ها تاكنون نشان داده تا از اين امر غفلت شده است. در بحث سياست­‌گذاري مي‌توان دو گونه سياست­گذاري از يكديگر تفكيك نمود يكي سياست­‌گذاري‌هاي معطوف به آرمان و ديگري سياست­گذاري‌هاي عمومي بوده كه معطوف به حل مساله مي‌باشند. با در پيش گرفتن سياست­گذاري‌هاي معطوف به حل مساله، مي‌توان با داشتن نقشه‌ي راه از مسير اصلي منحرف نشد.

استان ايلام از جمله استان‌هايي است كه متأثر از عوامل مختلف، نظام فرهنگي پيشين و سنتي آن دگرگون شده و قدم در مسير جديدي نهاده است، طي اين مسير جديد نيازمند شناخت مسائل مختلف آن است، هر فعاليت فرهنگي نيازمند مساله‌شناسي است تا اهداف فرهنگي قابليت دستيابي شوند، اولويت‌ها در هر مقطعي مشخص گردد؛ مسير سياستگذاري‌ها در جامعه ميسر شود و با ايجاد تشكيلات مناسب، مناسبت‌هاي مختلف فرهنگي ساماندهي شوند.

با توجه به اين كه استان ايلام از سابقه‌ي طولاني از شكل‌گيري آن به عنوان يك استان، برخوردار نبوده و بافت آن ايلي و طايفه‌اي می­باشد، اين تاریخ کوتاه زندگی شهرنشینی و حاكميت روابط ايلي و طايفه‌اي بر آن، تعادل ساختي آن را بر هم زده و به آن حالتي آنوميك بخشيده و سبب گشته تا از مسائل فرهنگي و اجتماعي زيادي در تمامي بخش‌ها و خرده‌نظام‌هاي آن رنج ببرد.

پژوهش حاضر به دنبال آن است تا مهم‌ترين مسائل و آسیب­های فرهنگي و اجتماعي حاكم بر استان را شناسايي نموده و آن­ها را در سطوح مختلف فرهنگ اولویت‌­بندی نماید. بنابراين مساله اصلي اين پژوهش، شناسايي مسائل و آسیب­‌های فرهنگي و اجتماعي موجود و اثرگذار بر فضاي عمومي استان ایلام در سطوح مختلف فرهنگ مي‌باشد.

روش تحقیق:

براي شناخت اهم مسائل فرهنگی و اجتماعی استان، از روش تحقيق «كيو»، استفاده شده است. بر این اساس، پرسشنامه­اي كه حاوي گويه­‌هاي مورد نظر بوده، تهيه و در اختيار پاسخ‌گويان قرار گرفت تا مهم­ترین مسائل فرهنگی و اجتماعی تاثیرگذار بر فضای عمومی استان شناسایی شوند.

در اين تحقيق، ابتدا از طریق مطالعه‌­ی اسنادی،ایمیل، مرور اخبار رسانه‌­های جمعی از جمله روزنامه‌­ها و مجلات، رادیو و تلویزیون، اینترنت و همچنین پژوهش‌­ها و تحقیقات انجام گرفته­‌ی قبلی، تعداد 138 مساله و آسیب فرهنگی و اجتماعی نیز شناسایی گردید. سپس فهرست مسائل و آسیب­های فرهنگی در اختیار تعدادی از داوران که مشتمل بر مدیران، صاحب­نظران و متخصصین فرهنگی قرار داده شد. حاصل نظرات آن­ها در غالب یک پرسش‌­نامه درآمد. پس از این مرحله پرسش‌­نامه‌­ی مذکور مجدداً در اختیار تعدادی از نمونه قرار گرفت تا ابهامات آن رفع گردد.در این مرحله پس از اخذ نظرات آن‌ها پرسش­نامه­‌ی نهایی تدوین و در اختیار نمونه گذاشته شد. پرسش­نامه­‌ی نهایی متشکل از 92 مساله یا آسیب­ فرهنگی می­باشد.

سپس براي انتخاب پاسخ‌گويان، ابتدا 70 نفر از متخصصان، فعالان و صاحب‌­نظران عرصه­ی فرهنگی استان شناسايي شد و سپس با استفاده از شاخصه‌های چون انجام تحقیقات و پژوهش­های فرهنگی، چاپ کتاب و نگارش مقاله­ی فرهنگی و مدیریت در عرصه­ی فرهنگ، و همچنین نظرخواهی از چهره­‌های متعدد فرهنگی، تعداد 40 نفر با نگرش­های متفاوت براي پاسخگويي به گويه ­ها انتخاب شدند.

در اين تحقيق،گويه‌­ها در قالب یک پرسشنامه تهيه و در اختيار نمونه (40 نفر از متخصصان، فعالان و صاحب­‌نظران عرصه­‌ی فرهنگ) قرار گرفت و از آنها خواسته شد تا نظر خود را در مورد هر يك از گويه ­ها با توجه به مقياس 7 درجه اي ليكرت، برای شناسایی مسائل فرهنگی از « كاملا موافق » تا « كاملا مخالف » اعلام دارند.

یافته‌­های پژوهش

در این پژوهش ، پس از طی مراحل مختلف،تعداد 92 مساله در استان ایلام شناسایی­‌و مورد ارزیابی پاسخگویان قرار گرفت. نتایج حاصله بیانگر آن ­است که اکثریت مطلق پاسخگویان (90درصد و بیشتر)، اظهار داشته‌­اند که استان ایلام از مسائل و آسیب‌­های زیر به شدت رنج می­برد:

عدم استفاده از نخبگان، مبتکران و سرمایه­‌های علمی و فرهنگی- تعداد کم مراکز فرهنگی و تفریحی- تاثیرگذاری ماهواره بر فرهنگ مردم- وجود روحیه­ی مدرک­‌گرایی- عدم رعایت حقوق دیگران در رفتارهای اجتماعی- حاکمیت رابطه بر ضابطه(پارتی‌­بازی)- بیکاری- پایین بودن فرهنگ کار و تلاش در جامعه- کاستن اخلاق کار در جامعه- ترجیح منافع فردی و گروهی بر منافع ملی- عدم شایسته‌­سالاری در واگذاری مسئولیت‌ها- عدم توجه به آموزش مهارت‌های زندگی برای افراد و خانواده­‌ها- اعتیاد به مواد مخدر و محرک- عدم دسترسی به فرصت‌­های اجتماعی- گسترش ریاکاری، نفاق و تملق- عدم توجه به تحقیق و پژوهش- بالارفتن سن ازدواج- گسترش روحیه­ی چشم و هم­چشمی- بحران هویت- پایین بودن میزان سرمایه‌­ی فرهنگی- عدم پذیرش انتقاد در میان مسئولین- توزیع ناعادلانه­‌ی ثروت و درآمد در جامعه- عدم توجه به کارآفرینان و صنعت­گران مولد و شیوه­‌های نامناسب در تبلیغ دینی.

نتایج حاصل از پژوهش بیانگر آن است که مساله‌­ی بیکاری با میانگین (22/68 درصد) نخستین مساله و آسیب در استان ایلام می­باشد. پس از آن مساله­‌ی پایین­‌بودن فرهنگ کار و تلاش با میانگین(81/64 درصد) و کاهش احساس مسئولیت اجتماعی با میانگین(33/63 درصد) قرار دارند.

همچنین اطلاعات حاصله بیانگر آن است که تغییر در شیوه‌­های همسرگزینی(ازدواج‌­های اینترنتی و...) با میانگین(33/17 درصد)، تعلق پایین به هویت انقلابی با میانگین (91/26 درصد) و گسترش طلاق توافقی با میانگین (65/27 درصد) پایین­ترین درصد را در بین مسائل و آسیب­‌های فرهنگی به خود اختصاص داده­ و در ردیف مسائل یا آسیب­های درجه‌ی سوم استان به شمار می روند.

رتبه­‌بندی مسائل و آسیب­های فرهنگی بر اساس سطوح مختلف فرهنگ( اقتصادی- اجتماعی-فرهنگی و سیاسی)، یکی دیگر از مواردی بود که در این پژوهش مورد آزمون قرار گرفت. بر همین اساس نتایج داده­ ها نشان می‌­دهد که مسائلی که در سطح اقتصادی فرهنگ قرار دارند، در رتبه‌­ی اول جای گرفته­‌اند. در همین زمینه مسائل و آسیب­‌های بیکاری، پایین بودن فرهنگ کار و تلاش و همچنین پایین بودن اخلاق کار در میان شاغلین، به ترتیب، رتبه­‌های اول تا سوم را در حوزه‌­ی آسیب­های اقتصادی در استان به خود اختصاص داده ­اند.

نتایج داده­‌های حاصل از آزمون، بیانگر آن است که پس از مسائل اقتصادی، مسائل سیاسی حوزه­‌ی فرهنگ در اولویت دوم قرار دارند. در این سطح مسائل و آسیب­های عدم شایسته‌­سالاری در واگذاری مسولیت­ها و مدیریت­ها- عدم رعایت اخلاق در فعالیت­های سیاسی و ترجیح منافع فردی و گروهی بر منافع ملی به ترتیب رتبه­‌های اول تا سوم را به خود اختصاص داده‌­اند. نتایج آزمون بیانگر آن است که مسائلی که در حوزه­‌ی فرهنگی قرار گرفته‌­اند در اولویت بعدی جای دارند. بر همین اساس و در میان مسائل و آسیب­‌های شیوه‌های نامناسب در تبلیغ مذهبی - وجود روحیه‌­ی مدرک­‌گرایی و پایین­‌بودن میزان مطالعه به ترتیب رتبه‌­های اول تا سوم این حوزه را به خود اختصاص داده‌­اند. مسائل اجتماعی وابسته به حوزه­‌ی فرهنگ در اولویت چهارم قرار گرفته‌­اند. در همین رابطه از دیدگاه پاسخ‌گویان مسائل و آسیب­‌های کاهش احساس مسئولیت اجتماعی - حاکمیت رابطه بر ضابطه (پارتی­‌بازی) و قانون­گریزی به ترتیب رتبه‌­های اول تا سوم را به خود اختصاص داده‌­اند.

پیشنهادها

- شناسایی آسیب­‌ها و مسائل فرهنگی استان، یکی از الزامات اولیه سیاست­‌گذاری و برنامه‌­ریزی در حوزه­ ی فرهنگ به شمار می‌­رود. پژوهش حاضر، به این مهم پرداخته و زمینه را برای تدوین سند جامع در زمینه آسیب‌­ها و مسائل فرهنگی استان فراهم نموده است. با استفاده از داده­‌های حاصله می­توان نتایج آن را در تدوین این سند معتبر و لازم­اجرا برای دستگاه­‌های فرهنگی و اجتماعی استان به کار برد.

-نتایج پژوهش بیانگر آن است که از نظر صاحب­نظران فرهنگی استان، بیکاری مساله­‌ی اول استان به حساب می­‌ید. مساله­‌ای که سرنخ و ریشه­‌ی اصلی بسیاری از آسیب­‌های اجتماعی می­باشد. کاهش نرخ بیکاری در استان ایلام، می­تواند به کاهش بسیاری از آسیب‌­های اجتماعی در این استان منجر شود.

- پايين بودن فرهنگ كار و تلاش در جامعه، از دیدگاه صاحب­نظران و متخصصان به عنوان دومین مساله‌ی اصلی استان ایلام مطرح شده است. این امر نشان می­‌دهد که هرچند بیکاری مهم‌­ترین مساله­‌ی اجتماعی استان می­باشد اما یکی از ریشه‌­ها­ی آن، به عاملی تحت عنوان پایین بودن فرهنگ کار و تلاش باز می­‌گردد. سرمایه­‌گذاری در زمینه­ی نهادینه کردن فرهنگ کار و تلاش در بین شهروندان و به خصوص قشر جوان می­‌تواند به کاهش مسائل و آسیب­‌های فرهنگی و اجتماعی در استان ایلام بیانجامد.

-صاحب­نظران و متخصصان عرصه­‌ی فرهنگی استان ایلام معتقدند که کاهش احساس مسئولیت اجتماعی یکی از سه مساله­‌ی اصلی استان ایلام محسوب می­شود. نهادهای اولیه و ثانویه­‌ی متولی امر جامعه‌­پذیری، خصوصاً مراکز آموزشی و وسایل ارتباط جمعی، بایستی این احساس را در شهروندان پرورش داده و به ارتقاء سطح احساس وظیفه­‌ی شهروندان نسبت به زیست بوم خود کمک نمایند.

- به باور صاحب­نظران فرهنگی استان، شیوه‌­های نامناسب در تبلیغ مذهبی، از اصلی‌­ترین مسائل فرهنگی استان ایلام به حساب می­‌آید. از آن­جا که استان ایلام از لحاظ دینی، از بافت هم‌گونی برخوردار بوده و قریب به چهل درصد از جمعیت آن را افراد زیر سی سال تشکیل می­‌دهند تبلیغ هنرمندانه و همراه با جذابیت اعتقادت، فعالیت­‌ها و مناسک دینی می­تواند نقش موثری در کنترل اجتماعی شهروندان در استان ایلام ایفاء نماید.

*این نوشتار برگرفته از مقاله‌ای است که در شماره اخیر فصلنامه فرهنگ ایلام به چاپ رسیده است.

اضافه کردن نظر

در زمینه‌ی انتشار نظرات مخاطبان رعایت چند مورد ضروری است:

لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.
« ویرا » مجاز به ویرایش ادبی نظرات مخاطبان است.
« ویرا » از انتشار نظراتی که حاوی مطالب کذب، توهین یا بی‌احترامی به اشخاص، قومیت‌ها، عقاید دیگران، موارد مغایر با قوانین کشور و آموزه‌های دین مبین اسلام باشد معذور است.
نظرات پس از تأیید مدیر بخش مربوطه منتشر می‌شود.


کد امنیتی
تغییر کد امنیتی

 تبلیغات سايت خبري ويرا

      09120440191

 

 

 

 

 

 

 

 تمام حقوق سایت متعلق به پایگاه اطلاع رسانی ویرا با مجوز رسمی از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی می باشد

Template Design:Dima Group